Jeśli nie użyjesz geolokalizacji to biuro ustawione będzie na: Warszawa

  • prawo pracy kancelaria prawa pracy adwokat prawo pracy

Przestępstwa Związane z Pracą

Wysokie bezrobocie i problemy ze znalezieniem adekwatnego do własnych kwalifikacji stanowiska pracy, powodują, że pracownicy często wolą „przymykać oko” na niepoprawne działania pracodawców. Wielu pracodawców z kolei nie zdaje sobie sprawy z tego, że duża ilość ich działań bądź zaniechań, wypełnia znamiona przestępstw bądź to wykroczeń, skutkujących odpowiedzialnością karną. Zapoznaj się z najczęściej występującymi rodzajami czynów zabronionych związanych ze środowiskiem pracy i ich ewntualnymi konsekwencjami.


Przestępstwa i Wykroczenia Związane z Pracą

Przestępstwa mające związek z wykonywaniem pracy zarobkowej zostały określone w Rozdziale XXVIII Kodeksu Karnego. Czyny zabronione o mniejszym ciężarze gatunkowym, czyli wykroczenia związane z pracą typizuje m. in. Kodeks Pracy w Dziale Trzynastym.

Przedmiotem ochrony przepisów regulujących tego typu przestępstwa i wykroczenia są prawa pracownika wynikające ze stosunku pracy lub ubezpieczenia społecznego. Takie ukształtowanie odpowiedzialności karnej ograniczające się w głównej mierze do osoby pracodawcy, wynika z faktu, iż to zazwyczaj pracownik, jako ten, występujący na pozycji słabszej względem pracodawcy, wymaga, dla zrównoważenia sił, ochrony prawnokarnej.

Ekspertki prawa pracy w kancelarii adwokackiej ŻAKIEWICZ ADWOKACI - Paulina Szypołowska i Anna Cimarno.

Prawo Pracy. Eksperci Prawa Pracy w Kancelarii Adwokackiej ŻAKIEWICZ ADWOKACI

Naruszanie Praw Pracownika

Przestępstwo naruszania praw pracownika zostało określone w Art. 218 KK. Zgodnie z jego treścią, czyn zabroniony może zostać popełniony jedynie przez osobę, która wykonuje czynności w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.

W związku z tym sprawcą przestępstwa będzie zarówno pracodawca, jak i osoba wyznaczona przez niego do zajmowania się ww. sprawami.

Z punktu widzenia przepisu Art. 218 KK, aby mówić o odpowiedzialności karnej, sprawca musi dopuścić się jednego z następujących czynów:

  • złośliwie lub uporczywie naruszać prawa pracownika wynikające ze stosunku pracy lub ubezpieczenia społecznego,
  • udzielić odmowy ponownego przyjęcia do pracy, o którym przywróceniu orzekł właściwy organ,
  • nie wypełnić obowiązku wypłaty wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia ze stosunku pracy mimo zobowiązania wynikającego z orzeczenia sądu.

Co to są Prawa Pracownika?

W odniesieniu do pierwszego ze wskazanych czynów, ważną kwestią jest określenie zakresu pojęcia, możliwych do naruszenia, praw pracownika.

Zarówno sądy, jak i doktryna dość zgodnie opowiadają się za szeroką interpretacją tego zagadnienia.

W związku z tym, wskazuje się, że chodzi tu o prawa pracownika, nie tylko te, które zostały określone w Kodeksie pracy, czy Ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, ale także o wszystkie inne uprawnienia pracownicze, które ustanawiają ustawy szczegółowe, akty wykonawcze, regulaminy, statuty itp., a więc wszystkie źródła prawa pracy w rozumieniu Art. 9 KP § 1 Kodeksu Pracy.

Uwaga:

Prawa te mają co do zasady przysługiwać pracownikowi, a tym zgodnie z definicją z art. 2 Kodeksu Pracy , będzie osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowanie lub spółdzielczej umowy o pracę.

Charakter Naruszeń

Aby wypełnić znamiona czynu z Art. 218 KK § 1a Kodeksu Karnego, naruszenie praw pracownika musi mieć charakter złośliwy lub uporczywy.

Zgodnie z Wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, z dnia 30 marca 2016 r. (II AKa 71/16):

Zachowanie złośliwe charakteryzuje się chęcią dokuczenia, okazania lekceważenia poprzez nierespektowanie, mimo obiektywnej możliwości, określonego uprawnienia pracowniczego.”

kolei uporczywość zachodzi w sytuacji, gdy sprawca narusza prawa pracownika przez pewien czas, albo wielokrotnie.

Oczywiście ocena, czy dane zachowanie miały charakter złośliwy, bądź uporczywy musi odnosić się do konkretnego stanu faktycznego i brać pod uwagę wszelkie okoliczności danej sprawy. 

Przestępstwo z Art. 218 KK § 1a Kodeksu Karnego można popełnić jedynie umyślnie, w zamiarze bezpośrednim, bądź ewentualnym.

Odpowiedzialność za Wykroczenie

Naruszanie praw pracownika zostało określone także w Kodeksie Pracy. Zgodnie z Art. 282 KP, karze grzywny od 1000 zł do 30 000zł, będzie podlegał ten, kto dopuszcza się następujących czynów:

  • Nie wypłaca w ustalonym terminie wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia przysługującego pracownikowi lub uprawnionemu do tego świadczenia członkowi rodziny pracownika albo bezpodstawnie obniża bądź potrąca z tegoż wynagrodzenia
  • Nie udziela przysługującego pracownikowi urlopu wypoczynkowego lub bezpodstawne obniża jego wymiar
  • Nie wydaje pracownikowi świadectwa pracy
  • Nie wykonuje podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu pracy lub ugody zawartej przed komisją pojednawczą lub sądem pracy

Sprawca będzie odpowiadał za wykroczenie (na podstawie Art. 281 KP), również w sytuacji, gdy on lub osoba działająca w jego imieniu: 

  • Zawiera umowę cywilnoprawną w warunkach, w których powinna być zawarta umowa o pracę, zgodnie z przepisami Kodeksu Pracy
  • Nie zawiadamia właściwego okręgowego inspektora pracy, w formie pisemnej lub elektronicznej, o zawarciu umowy o pracę, o której mowa w art. 25 z in. 1 § 4 pkt. 4, wraz ze wskazaniem przyczyn zawarcia takiej umowy, w terminie 5 dni roboczych od dnia jej zawrcia
  • Nie potwierdza na piśmie zawartej z pracownikiem umowy o pracę
  • Wypowiada lub rozwiązuje z pracownikiem stosunek pracy bez wypowiedzenia, naruszając w sposób rażący przepisy prawa pracy 
  • Stosuje wobec pracowników inne kary niż przewidziane w przepisach prawa pracy o odpowiedzialności porządkowej pracownikóe
  • Narusza przepisy o czasie pracy lub przepisy o uprawnieniach pracowników związanych z rodzicielstwem i zatrudnianiu młodocianych
  • Nie prowadzi dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz akt osobowych pracowników
  • Pozostawia dokumentację w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz akta osobowe pracowników w warunkach grożących uszkodzeniem lub zniszczeniem.

Uwaga:

Aby powyższe naruszenia można było uznać jedynie za wykroczenia, nie mogą one mieć charakteru uporczywego lub złośliwego.

Sankcja Karna

Zagrożenie karne, za czyny określone w Art. 218 KK jest zróżnicowane.

Za przestępstwo wskazane w Art. 218 KK § 1a Kodeksu Karnego – sprawcy grozi kara grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. 

Odmowa ponownego przyjęcia do pracy, zgodnie z Art. 218 KK § 2 Kodeksu Karnego podlega karze grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Z kolei odmowa wypłaty wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia ze stosunku pracy, wbrew zobowiązaniu nałożonemu orzeczeniem sądu - jest sankcjonowana w sposób najsurowszy. Na mocy przepisu Art. 218 KK § 3 Kodeksu Karnego, za czyn ten wymierzyć można bowiem karę grzywny, ograniczenia wolności lub karę pozbawienia wolności do lat 3.

Kancelaria Adwokacka Prawo Pracy.

Niezgłoszenie Danych dotyczących Ubezpieczenia Społecznego

Przestępstwo niezgłoszenia danych dotyczących ubezpieczenia społecznego zostało określone w Art. 219 KK. Zgodnie z tym przepisem odpowiedzialności karnej podlega ten, kto narusza przepisy prawa o ubezpieczeniach w ten sposób, że:

  • nie zgłasza wymaganych danych
  • zgłasza nieprawdziwe dane, mające wpływ na prawo do świadczeń albo ich wysokość.

Uwaga:

Niezgłoszeniem danych w świetle omawianego przepisu, nie będzie tylko całkowite zaniechanie tego obowiązku, ale również ich zgłoszenie po upływie wymaganego prawem terminu, bądź zgłoszenie w sposób niekompletny.

Przestępstwem będzie ponadto zaniechanie zgłoszenia faktu, iż nastąpiła określona zmiana, o której zawiadomienie jest wymagane w świetle Ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak również zaniedbanie obowiązku złożenia imiennych raportów miesięcznych płatnika.

Zgłoszenie danych nieprawdziwych nie będzie karalne, jeżeli nie miało ono wpływu na uzyskanie przez konkretny podmiot prawa do świadczeń albo na ich wysokość. 

Ważne:

Zgoda zainteresowanego, nie wyłącza odpowiedzialności karnej podmiotu, który popełnił czyn z Art. 219 KK!

Przestępstwo z Art. 219 KK ma charakter umyślny, może być popełnione w zamierze ewentualnym bądź bezpośrednim, a więc w sytuacji gdy sprawca działa w celu popełnienia czynu zabronionego, jak i wówczas gdy jedynie przewidując możliwość jego popełnienia godzi się na to.

Niedopełnienie Obowiązków z Zakresu BHP

W katalogu przestępstw i wykroczeń przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową, znajdują się również czyny dotyczące nieprzestrzegania, bądź naruszania zasad BHP.

Zgodnie z Art. 220 KK, osoba, będąca odpowiedzialną za bezpieczeństwo i higienę pracy (zgodnie z art. Art. 207 KP § 2 Kodeksu Pracy będzie to zazwyczaj pracodawca), która nie dopełnia wynikającego stąd obowiązku, podlega odpowiedzialności karnej. 

Uwaga:

Obowiązki wynikające z bezpieczeństwa i higieny pracy są rozproszone w wielu źródłach prawa pracy, niemniej jednak ich podstawowy zakres wskazuje dział dziesiąty Kodeksu Pracy – „Bezpieczeństwo i higiena pracy”.

Jeżeli skutkiem niedopełnienia obowiązku jest narażenie pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, a sprawca działa umyślnie, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

W przypadku nieumyślności sprawcy, a więc w sytuacji, gdy sprawca nie miał zamiaru niedopełnienia obowiązku wynikającego z bezpieczeństwa i higieny pracy, ale zrobił to z uwagi na niezachowanie ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo, że możliwość popełnienia czynu przewidywał albo mógł przewidzieć, mamy do czynienia z sankcją karną w postaci grzywny, kary ograniczenia wolności, albo pozbawienia wolności do roku.

Jeżeli jednak, mimo niedopełnienia określonych obowiązków, sprawca dobrowolnie uchyli grożące niebezpieczeństwo, nie podlega on karze za przestępstwo.

Jeżeli nieprzestrzeganie przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy przez osobę za to odpowiedzialną, nie naraża na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, mamy do czynienia z wykroczeniem stypizowanym w Art. 283 KP, zagrożone grzywną od 1000 do 30000 zł

Zgodnie z Art. 283 KP § 2 Kodeksu Pracy, tej samej karze podlega kto:

  • wbrew obowiązkowi nie zapewnia, aby budowa lub przebudowa obiektu budowlanego albo jego części, w których przewiduje się pomieszczenia pracy, była wykonywana na podstawie projektów uwzględniających wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy;
  • wbrew obowiązkowi wyposaża stanowiska pracy w maszyny i inne urządzenia techniczne, które nie spełniają wymagań dotyczących oceny zgodności;
  • wbrew obowiązkowi dostarcza pracownikowi środki ochrony indywidualnej, które nie spełniają wymagań dotyczących oceny zgodności;
  • wbrew obowiązkowi stosuje:
    • materiały i procesy technologiczne bez uprzedniego ustalenia stopnia ich szkodliwości dla zdrowia pracowników i bez podjęcia odpowiednich środków profilaktycznych,
    • substancje chemiczne i ich mieszaniny nieoznakowane w sposób widoczny i umożliwiający ich identyfikację,
    • substancje niebezpieczne, mieszaniny niebezpieczne, substancje stwarzające zagrożenie lub mieszaniny stwarzające zagrożenie nieposiadające kart charakterystyki, a także opakowań zabezpieczających przed ich szkodliwym działaniem, pożarem lub wybuchem;
  • wbrew obowiązkowi nie zawiadamia właściwego okręgowego inspektora pracy, prokuratora lub innego właściwego organu o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy oraz o każdym innym wypadku, który wywołał wymienione skutki, mającym związek z pracą, jeżeli może być uznany za wypadek przy pracy, nie zgłasza choroby zawodowej albo podejrzenia o taką chorobę, nie ujawnia wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, albo przedstawia niezgodne z prawdą informacje, dowody lub dokumenty dotyczące takich wypadków i chorób;
  • nie wykonuje w wyznaczonym terminie podlegającego wykonaniu nakazu organu Państwowej Inspekcji Pracy;
  • utrudnia działalność organu Państwowej Inspekcji Pracy, w szczególności uniemożliwia prowadzenie wizytacji zakładu pracy lub nie udziela informacji niezbędnych do wykonywania jej zadań;
  • bez zezwolenia właściwego inspektora pracy dopuszcza do wykonywania pracy lub innych zajęć zarobkowych przez dziecko do ukończenia przez nie 16 roku życia.

Kancelaria Adwokacka Prawo Pracy.

Niezawiadomienie o Wypadku przy Pracy

Czyn z Art. 221 KK, zachodzi, gdy dojdzie do:

  • Niezawiadomienia w terminie o wypadku przy pracy lub chorobie zawodowej właściwego organu 
  • Niesporządzenia lub nieprzedstawienia wymaganej w związku z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową dokumentacji

Przestępstwo z Art. 221 KK, ma charakter indywidualny, bowiem sprawcą czynu może być jedynie osoba, na której ciążył obowiązek zawiadomienia właściwego organu o wypadku przy pracy lub chorobie zawodowej, albo obowiązek sporządzenia lub przedstawienia dokumentacji. 

Powyższe obowiązki zostały określone w Kodeksie Pracy, zgodnie z Art. 234 KPArt. 235 KP, do osób zobowiązanych należą:

  • pracodawca - gdy chodzi o wypadek śmiertelny, ciężki, zbiorowy albo każdy inny wypadek przy pracy, który wywołał takie skutki a miał związek z pracą,
  • lekarz podmiotu właściwego do rozpoznania choroby zawodowej.

Procedurę zawiadamiania o wypadku przy pracy określa rozporządzenie Rady Ministów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy (Dz. U. Nr 105, poz. 870).

Przestępstwo z Art. 221 KK jest zagrożone najłagodniejszą sankcją karną w postaci grzywny do 180 stawek dziennych albo kary ograniczenia wolności.

Nieprawidłowości zachodzące w środowisku pracy i mające związek z jej wykonywaniem, nie zawsze mają charakter przestępstw czy wykroczeń. Nie oznacza to jednak, że w ich obliczu, pracownik pozostaje bezradny i nie przysługują mu żadne środki ochrony prawnej.

Dowiedz się więcej o prawach, jakie przysługują Ci w przypadku mobbingupomówień w pracy, czy kradzieży w miejscu pracy.


Czytaj więcej

Artykuły tematyczne

Tajemnica adwokacka

Specyfika zawodu, a także wzgląd na konieczność utrzymywania gwarancji pozwalających na pełne zaufanie Klienta do adwokata, wymagają zachowania tajemnicy adwokackiej. Jej źródła oraz zakres precyzują przepisy prawa.

Czytaj dalej »

ZamknijStrona używa cookies (ciasteczek). W przeglądarkach internetowych można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Zablokowanie możliwości zapisywania plików cookies może spowodować utrudnienia lub brak działania niektórych funkcji serwisu. Niedokonanie zmian ustawień przeglądarki internetowej na ustawienia blokujące zapisywanie plików cookies jest jednoznaczne z wyrażeniem zgody na ich zapisywanie.