Jeśli nie użyjesz geolokalizacji to biuro ustawione będzie na: Warszawa

  • prawo pracy kancelaria prawa pracy adwokat prawo pracy

Mobbing w pracy, Mobbing Kodeks Pracy

Mobbing Definicja, Mobbing Kodeks Pracy

Mobbing Definicja

Zgodnie z definicją Mobbing oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników.

Mobbing Kodeks Pracy

Definicja mobbingu zawarta jest w Kodeksie Pracy w Art. 94(3) KP

Zgodnie z Art. 943 KP za mobbing będzie uznane działanie i zachowanie, które jednocześnie:

  • dotyczy pracownika lub jest skierowane przeciwko pracownikowi (dla uzyskania ochrony konieczne jest zatem pozostawanie w stosunku pracy; zachowania noszące znamiona mobbingu skierowane przeciwko osobom pozostającym w stosunku umownym zlecenia, umowy o dzieło lub wykonujące pracę w ramach tzw. jednosobowego zatrudnienia mogą szukać ochrony na drodze przepisów prawa cywilnego i karnego)
  • polega na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika (określenie co dokładnie znaczą te przesłanki będzie łatwiejsze jeżeli poznamy na czym polega nękanie opisane w kodeksie karnym)
  • wywołuje u pracownika zaniżoną ocenę przydatności zawodowej i powoduje lub może spowodować poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników.

Pracownik, u którego mobbing wywołał rozstrój zdrowia, może dochodzić od pracodawcy odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Mobbing Kodeks Karny

Niektóre elementy zachowania sprawcy mobbingu mogą jednocześnie wyczerpywać znamiona przestępstwa. Sprawca dopuszczając się mobbingu może jednocześnie naruszyć przepisy kodesku karnego. Stanie się tak w szczególności w sytuacji gdy mobbing będzie stosowany przy użyciu przemocy fizycznej lub słownej. Do najczęściej popełnianych przez sprawców mobbingu przestępstw należą:

- zniesławienie (Art. 212 KK)

- zniewaga (Art. 216 KK)

- naruszenie nietykalności cielsnej (Art. 217 KK)

-znęcanie się (Art. 207 KK)

Sprawca mobbingu może także odpowiadać za wykroczenie określone w Art. 107 KW, czyli złośliwe niepokojenie drugiego człowieka.

Ekspertki prawa pracy w kancelarii adwokackiej ŻAKIEWICZ ADWOKACI - Paulina Szypołowska i Anna Cimarno.

Prawo Pracy. Eksperci Prawa Pracy w Kancelarii Adwokackiej ŻAKIEWICZ ADWOKACI

Mobbing w Miejscu Pracy 

Mobbing w pracy co to jest? Na czym polega mobbing w pracy?

Mobbing w pracy to działania lub zaniechania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko niemu, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu. Mobbing może dotyczyć wszystkich pracowników, niezależnie od zajmowanego stanowiska czy pełnionej funkcji. 

Mobbing w szkole

Mobbing w szkole, o ile chodzi o ucznia nie występuje. Mobbing w rozumieniu Art. 94(3) KP dotyczy bowiem wyłącznie pracownika. Uczeń, który pada ofiarą nękania, zastraszania czy np. poniżania ze strony nauczyciela może i powinien dochodzić ochrony swoich praw na drodze postępowania karnego i cywilnego. 

Rodzaje Mobbingu

Mobbing może przybierać różne formy i twarze. Za zachowanie stanowiące mobbing może być bowiem uznane zarówno działanie jak i zaniechanie. Sprawcą mobbingu może być zaś nie tylko pracodawca, czy bezpośredni przełożony, ale także inny pracownik. 

Mobbing Przykłady

Jakie zachowania mogą być uznane za mobbing? Jako przykłady działań mogących świadczyć o mobbingu wskazuje się na wiele zachowań i postaw. W szczególności za mobbing będą uznane te działania pracodawcy, przełożonych lub współpracowników (mobbing między pracownikami), które utrudniają i uprzykrzają pracę - ograniczają możliwości komunikowania się w pracy, zaburzają stosunki społeczne w miejscu pracy, wpływają na odbiór pracownika w otoczeniu pracy, pogarszają jakość sytuacji życiowej i zawodowej czy mające wpływ na zdrowie ofiary mobbingu.

Mobbing w pracy przykłady

Oddziaływania zaburzające możliwości komunikowania się:
  • ograniczanie przez przełożonego możliwości wypowiadania się,
  • stałe przerywanie wypowiedzi,
  • ograniczanie przez kolegów możliwości wypowiadania się,
  • reagowanie na uwagi krzykiem lub głośnym wymyślaniem i pomstowaniem,
  • ciągłe krytykowanie wykonywanej pracy,
  • ciągłe krytykowanie życia prywatnego,
  • napastowanie przez telefon,
  • ustne groźby i pogróżki,
  • groźby na piśmie,
  • ograniczanie kontaktu przez poniżające, upokarzające gesty i spojrzenia,
  • różnego rodzaju aluzje, bez jasnego wyrażanie się wprost.
Oddziaływania zaburzające stosunki społeczne:
  • unikanie przez przełożonego rozmów z ofiarą,
  • nie dawanie możliwości odezwania się,
  • w pomieszczeniu, gdzie ofiara pracuje, przesadzenie na miejsce z dala od kolegów,
  • zabronienie kolegom rozmów z ofiarą,
  • ignorowanie.
Działania mające na celu zaburzyć społeczny odbiór osoby:
  • mówienie źle za plecami danej osoby,
  • rozsiewanie plotek,
  • podejmowanie prób ośmieszenia,
  • sugerowanie choroby psychicznej,
  • kierowanie na badanie psychiatryczne,
  • wyśmiewanie niepełnosprawności czy kalectwa,
  • parodiowanie sposobu chodzenia, mówienia lub gestów celu ośmieszenia osoby,
  • nacieranie na polityczne albo religijne przekonania,
  • żarty i prześmiewanie życia prywatnego,
  • wyśmiewanie narodowości,
  • zmuszanie do wykonywania prac naruszających godność osobistą,
  • fałszywe ocenianie zaangażowania w pracy,
  • kwestionowanie podejmowanych decyzji,
  • wołanie na ofiarę używając sprośnych przezwisk lub innych, mających ją poniżyć wyrażeń,
  • zaloty lub słowne propozycje seksualne.
Działania mające wpływ na jakość sytuacji życiowej i zawodowej:
  • nie dawanie ofierze żadnych zadań do wykonania,
  • odbieranie prac, zadanych wcześniej do wykonania,
  • zlecanie wykonania prac bezsensownych,
  • dawanie pracownikowi zadań poniżej jego umiejętności,
  • zarzucanie wciąż nowymi pracami do wykonania,
  • polecenia wykonywania obraźliwych dla ofiary zadań,
  • dawanie zadań przerastających możliwości i kompetencje ofiary w celu jej zdyskredytowania.
Działania mające szkodliwy wpływ na zdrowie ofiary:
  • zmuszanie do wykonywania prac szkodliwych dla zdrowia,
  • grożenie przemocą fizyczną,
  • stosowanie niewielkiej przemocy fizycznej,
  • znęcanie się fizyczne,
  • przyczynianie się do ponoszenia kosztów, w celu zaszkodzenia poszkodowanemu,
  • wyrządzanie szkód psychicznych w miejscu zamieszkania lub miejscu pracy ofiary,
  • działania o podłożu seksualnym.

Jakie są przyczyny mobbingu? 

Na to pytanie nie ma prostej odpowiedzi. Tak jak w przypadku przestępstw motywacje ludzkie do popełniania czynów zabronionych są bardzo różne. W przypadku mobbingu motywacją dla sprawcy może być chęć uzyskania awansu, poprawienia swojej pozycji, popisania się, odreagowania własnych problemów w życiu i w pracy lub zwyczajnie chęć wyżycia się na kimś.

Kancelaria Adwokacka Prawo Pracy.

Jak Udowodnić Mobbing w Pracy?

Wygrane sprawy o mobbing to te, w których pracownik wie jak udowodnić mobbing. Powodzenie sprawy i udowodnienie mobbingu w pracy będzie zawsze zależało od zebranego w sprawie materiału dowodowego. W związku z tym warto zabezpieczać wszelkie nagrania, pisma, maile, sms, spisywać obraźliwe obelgi i wyzwiska oraz ustalić świadków, którzy potwierdzą poszczególne okoliczności przed sądem.  

Mobbing Dowody.

Kto musi udowodnić mobbing? 

Mobbing musi udowodnić pracownik. Na pracowniku spoczywa obowiązek wykazania przesłanek odpowiedzialności mobbingowej. Wielokrotnie wskazywał na to w swym orzecznictwie Sąd Najwyższy, przykładem może być wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2007r. (sygn. akt II PK 31/07, OSNP 21-22/2008, poz. 312), w którym stwierdzono, że ustawowe przesłanki mobbingu muszą być spełnione łącznie, a także - według ogólnych reguł dowodowych (art. 6 k.c.) - winny być wykazane przez pracownika, który z tego faktu wywodzi skutki prawne. Na pracowniku też spoczywa ciężar udowodnienia, że wynikiem nękania (mobbingu) był rozstrój zdrowia. W postępowaniu dotyczącym stosowania przez pracodawcę mobbingu oraz przyznania świadczeń z tego tytułu nie jest wystarczające stwierdzenie bezprawności działań podjętych wobec pracownika, lecz konieczne jest wykazanie celu tych działań i ich skutków - § Art. 94(3) KP.

Jakie kryteria stosuje się do oceny okoliczności wskazywanych przez pracownika?

Ustalanie przesłanek odpowiedzialności mobbingowej następuje według obiektywnej oceny. Badanie i ocena subiektywnych odczuć osoby mobbingowanej, nie może stanowić podstawy do ustalania odpowiedzialności mobbingowej. Ocena, czy nastąpiło nękanie i zastraszanie pracownika oraz, czy działania te miały na celu i mogły lub doprowadziły do zaniżonej oceny jego przydatności zawodowej, do jego poniżenia, ośmieszenia, izolacji bądź wyeliminowania z zespołu współpracowników, musi opierać się na obiektywnych kryteriach. Zobacz postanowienie Sądu Najwyższego z 19 marca 2012r. (II PK 303/11, LEX nr 12145810).

Mobbing w Pracy Gdzie Zgłosić?

Gdzie zgłosić mobbing w miejscu pracy? Mobbing jak się bronić? Pracownik może zgłosić mobbing do:

  1. pracodawcy 
  2. sądu pracy
  3. Państwowej Inspekcji Pracy 
  4. prokuratury lub na policję
  5. a także do sądu cywilnego.

1. Zgłoszenie mobbingu pracodawcy

Zgodnie z kodeksem pracy pracodawca ma obowiązek przeciwdziałania mobbingowi. Pracownik przed podjęciem działań powinien poinformować o tym kierownika zakładu, szefa, dyrektora lub swojego przełożonego. Wyjątkiem będzie sytuacja, w której te osoby będą bezpośrednio związane z mobbingiem lub z niego odpowiedzialne. Pracodawca powinien podjąć kroki zmierzające do ustalenia winnego, ukaraniu go w ramach wewnętrznych procedur i powstrzymaniu mobbingu w pracy. Co jeżeli pracodawca nie podejmie żadnych kroków? W takim wypadku pracownik - zgodnie z § 5 Art. 94(3) KP - ma prawo wypowiedzieć umowę o pracę powołując się na okoliczności uzasadniające mobbing względem jego osoby.

Wypowiedzenie umowy o pracę z powodu mobbingu

Oświadczenie pracownika o rozwiązaniu umowy o pracę powinno nastąpić na piśmie z podaniem przyczyny, o której mowa w § 2 Art. 94(3) KP, uzasadniającej rozwiązanie umowy.

Kancelaria Adwokacka Prawo Pracy.

2. Sprawa o mobbing, Pozew o mobbing, Sąd pracy mobbing

Pracownik ma prawo wystąpić do sądu pracy i założyć sprawę o mobbing. Postępowanie przed sądem pracy rozpoczyna pozew o mobbing. 

Odszkodowanie

Zgodnie z § 4 Art. 94(3) KP pracownik, który wskutek mobbingu rozwiązał umowę o pracę, ma prawo dochodzić od pracodawcy odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę, ustalane na podstawie odrębnych przepisów. W 2017 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 2000,- złotych (dane te publikuje komunikatach i obwieszczeniach GUS). Maksymalna wysokość odszkodowania za mobbing nie została ustalona i określona w przepisach prawa pracy. Dlatego pracownik musi wykazać rozmiary szkody jakiej doznał w skutek mobbingu i dochodzić odszkodowania w możliwie najwyższej wysokości. 

Zadośćuczynienie

Zgodnie z § 3 Art. 94(3) KP pracownik, który wskutek mobbingu doznał rozstroju zdrowia, może dochodzić od pracodawcy również odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Pozew o mobbing można również wnieść po ustaniu zatrudnienia. Jeżeli strony wcześniej rozwiązały umowę o pracę (np. pracownik został zmuszony do podpisania porozumienia o rozwiązaniu umowy o pracę) parcownik wciąż może dochodzić swoich praw przed sądem.

Pozew o mobbing wzór

Wzór pisma o mobbing w pracy z łatwością można znaleźć w internecie. Postaramy się w najbliższym czasie udostępnić projekt pisma sporządzony przez adwokatów z naszej kancelarii. 

Pozew o mobbing opłata

Pozew o mobbing - tak jak wszystkie pisma i wnioski w postępowaniu przed sądem pracy - jest zwolniony z opłaty sądowej. Pracownik musi jednak uiścić kwotę opłaty podstawowej w wysokości 30 złotych od apelacji, zażalenia lub opłatę stosunkową jeżeli dochodzi kwoty przewyższającej 50.000 złotych. Wynika to z Art. 35 rozporządzenia w sprawie kosztów w sprawach cywilnych:

W sprawach z zakresu prawa pracy pobiera się opłatę podstawową w kwocie 30 złotych wyłącznie od apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Jednakże w sprawach, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa kwotę 50 000 złotych, pobiera się od wszystkich podlegających opłacie pism procesowych opłatę stosunkową.

3. Zawiadomienie do Państwowej Inspekcji Pracy

Pracownik, który padł ofiarą mobbingu może anonimowo zgłosić sprawę do PIP. Inspekcja pracy może skontrolować pracodawcę pod kątem obowiązujących u niego regulacji antymobbingowych i sprawdzić czy stosownie do swoich obowiązków przeciwdziała mobbingowi w miejscu pracy. Inspekcja PIP może w niektórych wypadkach położyć kres mobbingowi i wpłynąć na poprawę relacji w pracy. 

4. Zawiadomienie do prokuratury

Pracownik, który uważa że wobec niego zostały popełnione czyny karalne na gruncie prawa karnego ma możliwość zawiadomienia prokuratury lub policji. Zasady postępowania są identyczne jak w przypadku pokrzywdzonego przestępstwem.

5. Pozew do sądu cywilnego

Pracownik, który padł ofiarą mobbingu, ale nie może udowodnić wywołanego na skutek mobbingu rozstroju zdrowia może dochodzić naprawienia szkody majątkowej lub zadośćuczynienia za krzywdy przed sądem cywilnym. Mobbing może bowiem naruszać dobra osobiste pracownika chronione na gruncie prawa cywilnego takie jak np. godność czy dobre imię. W takim przypadku pracownik może wnieść pozew o ochronę dóbr osobistych, naprawienie szkody oraz zadośćuczynienie. 

Informacje dla Pracodawców

Na pracodawcy spoczywa obowiązek podjęcia działań antymobbingowych. Obowiązek ten wynika z następujących przepisów kodeksu pracy:

  • pracodawca jest obowiązany przeciwdziałać mobbingowi - § 1 Art. 94(3) KP,
  • pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy -  § 1 Art. 207 KP,
  • pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki -  § 1 Art. 207 KP,
  • pracodawca oraz osoba kierująca pracownikami są obowiązani znać, w zakresie niezbędnym do wykonywania ciążących na nich obowiązków, przepisy o ochronie pracy, w tym przepisy oraz zasady bezpieczeństwa i higieny pracy - § 3 Art. 207 KP.

Jakie działania antymobbingowe musi i może podjąć pracodawca?

Działania antymobbingowe, jakie powinny być podjęte, by przeciwdziałać mobbingowi w miejscu pracy to:

  • stworzenie klarownego zakresu kompetencji,
  • stworzenie jasnych systemów i dróg podejmowania decyzji,
  • stworzenie obiektywnego systemu ocen pracowników,
  • zapewnienie pełnego przepływu informacji,
  • stworzenie konstruktywnych metod zarządzania sytuacjami konfliktowymi,
  • stworzenie jasnego systemu zależności,
  • ustalenie jako obowiązujących reguł fair play pomiędzy pracownikami,
  • stworzenie i podanie do wiadomości pracowników trybu dochodzenia swych praw przez ofiarę,
  • wysłuchanie i wspomaganie ofiary,
  • bezstronne rozpatrzenie faktów w odpowiednim czasie,
  • udzielenie pomocy w powrocie ofiary do pracy,
  • zobowiązanie kierownictwa do przeciwdziałania zaistniałym sytuacjom,
  • informowanie i szkolenie pracowników,
  • wprowadzenie wewnętrznej polityki antymobbingowej.

Ważna informacja dla Pracodawców

Wprowadzenie skutecznej polityki antymobbingowej prowadzić będzie do możliwości uwolnienia się pracodawcy od odpowiedzialności mobbingowej.

Wskazywał na to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 sierpnia 2011r. (sygn. akt I PK 35/11, opubl. w: ONSP 19-20/2012, poz. 238), w którym wskazał, że obowiązek przeciwdziałania mobbingowi polega na starannym działaniu. Pracodawca powinien w związku z tym przeciwdziałać mobbingowi w szczególności przez szkolenie pracowników, informowanie o niebezpieczeństwie i konsekwencjach mobbingu, czy przez stosowanie procedur, które umożliwią wykrycie i zakończenie tego zjawiska. Jeśli w postępowaniu mającym za przedmiot odpowiedzialność pracodawcy z tytułu mobbingu wykaże on, że podjął realne działania mające na celu przeciwdziałanie mobbingowi i oceniając je z obiektywnego punktu widzenia da się potwierdzić ich potencjalną skuteczność, pracodawca może uwolnić się od odpowiedzialności. Jeśli bowiem mimo rzeczywistego wprowadzenia właściwych środków zaradczych doszło do mobbowania, to albo sam mobbowany nie korzystał z możliwości przeciwdziałania zjawisku, uruchamiając procedury antymobbingowe, albo mobberzy naruszali swoje obowiązki pracownicze, świadomie działając wbrew przyjętym regułom, albo zbiegły się - co najbardziej prawdopodobne - oba te elementy. Za tego rodzaju działania pracodawca nie może ponosić odpowiedzialności w ramach regulacji § 1 Art. 94(3) KP. Trudno bowiem obowiązek przeciwdziałania mobbingowi uważać za obowiązek rezultatu. Oznacza to tyle, że gdy pracodawca wykaże się dostateczną ilością działań z zakresu prewencji antymobbingowej, to do odpowiedzialności za to zjawisko (jako w istocie naruszenie dóbr osobistych) pociągnięty być może jedynie jego sprawca.

Lobbing to odrębne pojęcie i nie mające nic wspólnego z mobbingiem.

Aktualizacja 20.02.2017 r. MŻ


Czytaj więcej

Artykuły tematyczne

Wynagrodzenie Adwokata i Radcy Prawnego

Wynagrodzenie kancelarii (a właściwie honorarium adwokackie) jest zawsze określane na podstawie umowy z klientem (wynika to wprost z art. 16 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze). Jak ustala się jego wysokość?

Czytaj dalej »

Tajemnica adwokacka

Specyfika zawodu, a także wzgląd na konieczność utrzymywania gwarancji pozwalających na pełne zaufanie Klienta do adwokata, wymagają zachowania tajemnicy adwokackiej. Jej źródła oraz zakres precyzują przepisy prawa.

Czytaj dalej »

Odpowiedzialność za wypadek przy pracy cz. 2

Poradnik dla pracownika i dla pracodawcy.W poniższym artykule, który stanowi kontynuację rozważań na temat odpowiedzialności za wypadek przy pracy, poruszone zostaną kwestie natury praktycznej dotyczące obowiązków, jakie spoczywają na pracodawc

Czytaj dalej »

Odpowiedzialność za wypadek przy pracy

Zgodnie z oficjalnymi danymi Państwowej Inspekcji Pracy w 2012 r. miało miejsce 1826 wypadków przy pracy, wskutek których poszkodowanych zostało 2130 osób, w tym 332 poniosło śmierć, a 724 doznało ciężkich obrażeń ciała

Czytaj dalej »

ZamknijStrona używa cookies (ciasteczek). W przeglądarkach internetowych można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Zablokowanie możliwości zapisywania plików cookies może spowodować utrudnienia lub brak działania niektórych funkcji serwisu. Niedokonanie zmian ustawień przeglądarki internetowej na ustawienia blokujące zapisywanie plików cookies jest jednoznaczne z wyrażeniem zgody na ich zapisywanie.