Jeśli nie użyjesz geolokalizacji to biuro ustawione będzie na: Warszawa

  • Kancelaria Adwokacka ŻAKIEWICZ ADWOKACI

Tajemnica adwokacka

"Zachowanie tajemnicy przez adwokata to fundament zawodu."

Tajemnica adwokacka jest dla nas najważniejsza

Specyfika zawodu, a także wzgląd na konieczność utrzymywania gwarancji pozwalających na pełne zaufanie Klienta do adwokata, wymagają zachowania tajemnicy adwokackiej. Jej źródła oraz zakres precyzują przepisy prawa - w tym ustawa z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188, z późn. zm.) – ale także etyka zawodu i uchwała Naczelnej Rady Adwokackiej.

Podstawowe źródło obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej adwokata stanowi art. 6 Prawa o adwokaturze.

Zgodnie z jego treścią:

1. Adwokat obowiązany jest zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej.
2. Obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej nie może być ograniczony w czasie.
3. Adwokata nie można zwolnić od obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej co do faktów, o których dowiedział się udzielając pomocy prawnej lub prowadząc sprawę.
4. Obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej nie dotyczy informacji udostępnianych na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł oraz o przeciwdziałaniu finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1505 oraz z 2004 r. Nr 62, poz. 577) - w zakresie określonym tymi przepisami.

Tajemnica ta obejmuje więc wszystko, o czym adwokat dowiedział się w związku z udzielaniem pomocy prawnej lub prowadzeniem sprawy. Jej zachowanie jest nie tylko przywilejem adwokata, ale przede wszystkim jego obowiązkiem, pod groźbą odpowiedzialności dyscyplinarnej. Obowiązek ten nie może być ograniczony w czasie (obowiązuje dożywotnio, w tym niezależnie od ustania stosunku obrończego lub pełnomocniczego). Adwokat – co do zasady - nie może być zwolniony z jej zachowania przez żaden organ, z wyjątkiem przypadków wyraźnie przewidzianych.


Zakres tajemnicy adwokackiej w orzecznictwie i praktyce

Zakres oraz środki niezbędne dla zachowania tajemnicy adwokackiej precyzuje § 19 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu (Kodeks Etyki Adwokackiej) – obwieszczenie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 14 grudnia 2011 w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu (Kodeksu Etyki Adwokackiej). Zgodnie z powołanym przepisem adwokat obowiązany jest nie tylko zachować w tajemnicy, ale również zabezpieczyć przed ujawnieniem lub niepożądanym wykorzystaniem wszystko, o czym dowiedział się w związku z wykonywaniem obowiązków zawodowych. Tajemnica rozciąga się również na znajdujące się w aktach adwokackich materiały, wszelkie wiadomości, notatki i dokumenty dotyczące sprawy uzyskane od Klienta oraz innych osób, niezależnie od miejsca, w którym się znajdują. W celu wypełnienia dyspozycji z § 19 adwokat musi też zobowiązać swoich współpracowników i personel oraz wszelkie osoby zatrudnione podczas wykonywania działalności do przestrzegania obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej. Ponadto, w każdym przypadku, gdy adwokat korzysta w pracy zawodowej z komputera lub innych środków elektronicznego utrwalania danych, obowiązany jest stosować oprogramowanie zabezpieczające dane przed ich niepowołanym ujawnieniem. Szczególnej ostrożności wymaga przekazywanie informacji objętych tajemnicą zawodową za pomocą elektronicznych środków przekazu, stąd adwokat jest obowiązany dodatkowo uprzedzić Klienta o ryzyku związanym z zachowaniem poufności przy wykorzystaniu tych środków.


Możliwość i zakres zwolnienia z zachowania tajemnicy

Jedynym niebudzącym wątpliwości wyłączeniem obowiązku zachowania tajemnicy jest to, które wyraża wprost sama ustawa, tj. art. 6 ust. 4 Prawa o Adwokaturze, a które związane jest z zakresem informacji udostępnianych na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł oraz o przeciwdziałaniu finansowaniu terroryzmu.
Bardziej kłopotliwe jest natomiast ustalenie, czy adwokata można przesłuchać w charakterze świadka w toku postępowania karnego i cywilnego. Przywoływany Zbiór Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu (Kodeks Etyki Adwokackiej), w § 19 ust. 8, próbuje przeciwdziałać tego typu inicjatywom, przynajmniej w zakresie spraw prowadzonych przez pełnomocników profesjonalnych. Zgodnie z jego treścią, adwokatowi nie wolno zgłaszać dowodu z zeznań świadka będącego adwokatem lub radcą prawnym w celu ujawnienia przez niego wiadomości uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu. Powyższe nie zapewnia jednak gwarancji absolutnej, głównie z uwagi na dozwoloną inicjatywę Sądu lub działanie pełnomocników innych niż adwokat czy radca prawny. Ponadto, stale kontrowersyjne w zastosowaniu gwarancje przewidują w tym względzie zarówno przepisy procedury karnej jak i cywilnej.


W procesie karnym

Pkt 1 Art. 178 KPK ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 59, poz. 555, z późn. zm.) wprowadza zakaz przesłuchiwania obrońcy lub adwokata udzielającego pomocy prawnej osobie zatrzymanej, co do faktów, o których dowiedział się udzielając porady prawnej lub prowadząc sprawę. Jednakże już § 2 Art. 180 KPK osłabia tę gwarancję, stanowiąc, iż osoby obowiązane do zachowania tajemnicy adwokackiej mogą być przesłuchiwane co do faktów objętych tą tajemnicą tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a okoliczność nie może być ustalona na podstawie innego dowodu. W postępowaniu przygotowawczym w przedmiocie przesłuchania lub zezwolenia na przesłuchanie decyduje Sąd. Zakres tego dozwolenia podlegał też wykładni Sądu Najwyższego, w uchwale z dnia 16 czerwca 1994 r., sygn. akt I KZP 5/94, z której wynika, że: adwokata nie wolno przesłuchiwać jako świadka, co do faktów, o których dowiedział się jako obrońca udzielając porady prawnej lub prowadząc sprawę [arg. z art. 161 pkt 1 k.p.k. (obecnie art. 180 k.p.k.)]. W innych wypadkach adwokat może odmówić zeznań co do okoliczności, na które rozciąga się obowiązek tajemnicy określony w art. 6 p.o.a., chyba, że Sąd lub prokurator zwolni go na podstawie art. 163 k.p.k. (180 § 2 k.p.k.) od obowiązku zachowania tajemnicy. Zwolnienie to może nastąpić tylko wtedy, gdy ujawnienie okoliczności objętych tajemnicą – w drodze przesłuchania adwokata jako świadka – jest nieodzowne dla prawidłowego wyrokowania w sprawie tj. gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a okoliczność nie może być ustalona na podstawie innego dowodu.

Uchwała ta spotkała się ze zdecydowaną krytyką ze strony samorządu adwokackiego, który stoi na stanowisku pierwszeństwa przepisu ustawy szczególnej, tj. art. 6 Prawa o adwokaturze w stosunku do art. 180 ust. 2 Kodeksu postępowania karnego. W uchwale Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 18 czerwca 1994 r. Nr 1/VIII/94 podniesiono nadrzędność regulacji wynikającej z art. 6 p.o.a. nad regulacjami procesowymi i okoliczność, iż przepis ten statuuje zasadę, w myśl której tajemnica zawodowa jest objęta ochroną bezwzględną i powinna być respektowana przez organy procesowe. Analogiczne stanowisko zajął Adw. Zdzisław Krzemiński w glosie do uchwały SN z dnia 16 czerwca 1994 r., I KZP 5/94: art. 6 p.o.a. adresowany jest wyłącznie do adwokatów: Jest to przeto przepis szczególny (ius speciale), który uchyla normę ogólną czyli art. 163 k.p.k. (obecnie art. 180 k.p.k.). Podobnie - Adw. Zdzisław Krzemiński w glosie do uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 27 października 1993 r.: Nałożony na adwokatów obowiązek dochowania tajemnicy zawodowej [z art. 6 p.o.a.] ma charakter bezwzględny i przez nikogo nie może być uchylony).


W procesie cywilnym

Zdecydowanie bardziej przejrzysta wydaje się regulacja procesu cywilnego. Zgodnie z art. 261 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.) świadek może odmówić odpowiedzi na zadane pytanie między innymi wtedy, gdy zeznanie miałoby być połączone z pogwałceniem istotnej tajemnicy zawodowej. W konsekwencji uprawnienie to rozciąga się też – na mocy art. 248 ust. 2 Kodeksu postępowania cywilnego – na prawo odmowy przedstawienia Sądowi dokumentu, którego ujawnienie powodowałoby naruszenie istotnej tajemnicy zawodowej. Rozstrzygnięcie, czy w danej sytuacji chodzi o „istotną tajemnicę zawodową” pozostawione zostało zeznającemu w charakterze świadka adwokatowi. Należy jednak przyjąć, że adwokat w postępowaniu cywilnym zobowiązany jest przestrzegać tajemnicy zawodowej w pełnym jej zakresie, a Sąd od tego obowiązku zwolnić go nie może.


W praktyce - czyli jak się zabezpieczamy?

  1. Wiemy, że niektóre sprawy nie mogą i nie powinny być omawiane za pośrednictwem maila/telefonu oraz w żadnej formie archiwizowane, utrwalane, przechowywane na jakichkolwiek serwerach, płytach, pendrivach itp.. W takich przypadkach korzystamy z papieru, ołówka i niszczarki. Albo z niczego, mamy świetną pamięć.
  2. Wiemy, że w dzisiejszych czasach kontakt z klientami musi w części odbywać się za pośrednictwem maila, telefonu. Kontaktując się na odległość myślimy.
  3. Miejscem spotkań jest kancelaria. Jeśli wymaga tego interes klienta możemy spotkać się z nim praktycznie w każdym miejscu na świecie. 

Współdzielimy, udostępniamy i wysyłamy dokumenty, zdjęcia i pliki w sposób, który uniemożliwia zapoznanie się z ich treścią osobom niepowołanym. Nie wysyłamy mailem załączonych dokumentów, zdjęć czy plików dbając aby ich kopia nie trafiła w niepowołane ręce np. administratorów popularnych serwisów pocztowych (wp.pl, onet.pl, gmail.com, hotmail.com itp.), osób mających dostęp do komputera lub kogokolwiek innego. W ten sposób na serwerach pocztowych naszych klientów nie pozstają kopie udostępnianych dokumentów.

Nasi klienci najczęściej otrzymują link, który pozwala na odczytanie wiadomości w oknie przeglądarki. W ten sposób na komputerze nie pozostaje żaden ślad.

Korzystamy z rozwiązań dostarczanych przez najlepszych.


Poczta mailowa w domenie @zakiewicz-adwokaci.pl zabezpieczona jest w najwyższym możliwym standardzie. Po wykorzystaniu jest kasowana. Z serwera również.

Artykuły tematyczne

Wynagrodzenie Adwokata i Radcy Prawnego

Wynagrodzenie kancelarii (a właściwie honorarium adwokackie) jest zawsze określane na podstawie umowy z klientem (wynika to wprost z art. 16 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze). Jak ustala się jego wysokość?

Czytaj dalej »

ZamknijStrona używa cookies (ciasteczek). W przeglądarkach internetowych można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Zablokowanie możliwości zapisywania plików cookies może spowodować utrudnienia lub brak działania niektórych funkcji serwisu. Niedokonanie zmian ustawień przeglądarki internetowej na ustawienia blokujące zapisywanie plików cookies jest jednoznaczne z wyrażeniem zgody na ich zapisywanie.