Jeśli nie użyjesz geolokalizacji to biuro ustawione będzie na: Warszawa

  • Kancelaria Adwokacka ŻAKIEWICZ ADWOKACI

Kontradyktoryjność

Zgodnie z definicją Słownika Języka Polskiego - sjp.pl - kontradyktoryjność to "cecha procesu karnego, cywilnego, postępowania administracyjnego itp. zakładająca prawo strony do walki o korzystne dla siebie rozstrzygnięcie sprawy", wg. Wikipedii natomiast pojęcie to oznacza "cechę postępowania, w którym istnieją dwie przeciwstawne strony toczące spór."

Zasada kontradyktoryjności, wg definicji Encyklopedii, to "jedna z zasad procesowych, która nakłada na strony uczestniczące w procesie sądowym obowiązek przedstawienia materiału faktycznego i dowodowego oraz wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, do sądu zaś, jako arbitra, należy tylko ocena tego materiału."


W polskim procesie karnym

W obliczu wprowadzonej w życie z dniem 1 lipca 2015 roku nowelizacji procedury karnej środki masowego przekazu zasypują nas krzykliwymi nagłówkami o nadchodzącej kontradyktoryjności. Czym jednak jest owa kontradyktoryjność, co jej wprowadzenie oznacza dla stron postępowania oraz czy należy się jej bać? Na te i inne pytania postaramy się odpowiedzieć w poniższym artykule.


Co to jest kontradyktoryjność?

Kontradyktoryjność - inaczej sporność, to jedna z naczelnych zasad postępowania karnego, której znaczenie zostało istotnie wzmocnione nowelizacją Kodeksu Postępowania Karnego, która weszła w życie 1 lipca 2015 roku. Próżno jednak szukać w prawie karnym jednego przepisu, który wyrażałby oraz definiował zasadę kontradyktoryjności.

Istota kontardyktoryjności

Istotą omawianej zasady jest natomiast założenie, że w procesie istnieją dwie równorzędne strony toczące ze sobą spór przed niezawisłym, ale biernym sądem.

Mimo wprowadzonych przez powołaną nowelizację zmian, nie sposób jednak nazwać polskiego modelu procesu karnego całkowicie kontradyktoryjnym. Ustawodawca pozostawił bowiem sądowi karnemu możliwość działania z urzędu m. in. dopuszczenia i przeprowadzenia w szczególnych okolicznościach dowodu przez sąd.


Kontradyktoryjność w postępowaniu przygotowawczym?

Postępowanie przygotowawcze prowadzone jest przez organ procesowy, a to oznacza że w tej fazie postępowania zasada kontradyktryjności nie obowiązuje. Prowadzący dochodzenie lub śledztwo z urzędu przeprowadza dowody, tj. poszukuje i zabezpieczaja dowody rzeczowe, przesłuchuje świadków oraz zleca sporządzenie opinii przez biegłych. Choć Kodeks Postępowania Karnego wyróżnia dwie przeciwne strony postępowania przygotowawczego tj. podejrzanego i pokrzywdzonego to ich działania nie mają tak istotnego wpływu na przebieg postępowania jak w fazie sądowej. Oczywiście obie strony mogą składać wnioski o przeprowadzenie określonych dowodów np. przesłuchanie wskazanego świadka. Mimo to szczególnie pokrzywdzony nie zawsze jest zainteresowany aktywnym udziałem w postępowaniu. Nie stoi to jednak na przeszkodzie prowadzeniu postępowania przygotowawczego, a w konsekwencji wniesieniu aktu oskarżenia (wyjątkiem są tzw. przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego).


Co zasada kontradyktoryjności oznacza dla stron postępowania?

Kontradyktoryjność - sprzeczność interesów

Przede wszystkim aktywność. Postępowanie kontradyktoryjne dla strony oznacza szereg obowiązków, ale także uprawnień, które pozwalają obu stronom prowadzić spór na równych zasadach. Z tego punktu widzenia niezwykle ważnym prawem strony jest dostęp do akt sprawy.

Istnieje także szereg innych obowiązków, które zapewniają stronom możliwość aktywnego udziału w postępowaniu, takich jak obowiązek udzielania pouczeń, obowiązek doręczania orzeczeń i zawiadomień o terminach rozpraw, czy prawo oskarżonego do składania wyjaśnień. Strony są także jednak obarczone szeregiem obowiązków. Choć oczywiście oskarżony, zgodnie z zasadą domniemania niewinności, nie musi udowodnić swojej niewinności to jednak w obliczu działań oskarżyciela często decyduje się na podjęcie aktywnej obrony. Oskarżyciel zaś chcąc przełamać domniemanie niewinności zmuszony jest przeprowadzać okreśłone dowody. Aktywność dowodowa obu stron jest istotą prowadzenia sporu, a co za tym idzie najważniejszym elementem zasady kontradyktoryjności. Aby zachęcić strony do przedstawiania dowodów oraz usprawnić postępowanie ustawodawca nowelizując Kodeks Postępowania Karnego ograniczył aktywność dowodową sądu w postępowaniach wszczynanych z inicjatywy stron do sytuacji wyjątkowych. Zasadą w takich sprawach jest obecnie przeprowadzanie dowodów przez same strony. Co więcej, brak aktywności Sądu przy jednoczesnym braku wniosków dowodowych strony nie może być zarzutem w postępowaniu odwoławczym. Oznacza to, że strony już w I instancji powinny zaprezentować wszystkie, istotne dla sprawy dowody jakimi dysponują, w przeciwnym razie sąd II instancji odmówi ich uwzględnienia.


Jakie dowody mogą zgłaszać strony?

Aby zapobiec złym praktykom stron zabronione jest wykorzystywanie w postępowaniu karnym dowodów uzyskanych do jego celów za pomocą czynu zabronionego. Warto o tym pamiętać, gdyż wobec powszechnej dostępności nowoczesnych technologii pokusa wykorzystania nielegalnego podsłuchu lub kontroli poczty elektronicznej bez zgody właściciela może być silna. Kontradyktoryjne postępowanie bowiem polega na prowadzeniu sporu, ale tylko w granicach i na zasadach wyznaczonych przez prawo, równych dla każdej ze stron postępowania.

Artykuły tematyczne

Umorzenie konsensualne - art. 59a kk

Czy zgodnie z prawem można uniknąć odpowiedzialności karnej? Pod pewnymi warunkami tak, wystarczy naprawić szkodę i przekonać pokrzywdzonego do złożenia wniosku.w trybie art. 59a kodeksu karnego.

Czytaj dalej »

ZamknijStrona używa cookies (ciasteczek). W przeglądarkach internetowych można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Zablokowanie możliwości zapisywania plików cookies może spowodować utrudnienia lub brak działania niektórych funkcji serwisu. Niedokonanie zmian ustawień przeglądarki internetowej na ustawienia blokujące zapisywanie plików cookies jest jednoznaczne z wyrażeniem zgody na ich zapisywanie.