Jeśli nie użyjesz geolokalizacji to biuro ustawione będzie na: Warszawa

  • Kancelaria Adwokacka ŻAKIEWICZ ADWOKACI

Pożyczki lichwiarskie. Czym są? Jak się przed nimi bronić?

Marzeniem (niemal) każdego człowieka jest szybki i niewymagający zbyt wielkiego wysiłku zysk. Naprzeciw odwiecznej chciwości wyszła potrzeba pożyczki. Osoby oferujące pomoc finansową, szybko odkryły, że może być ona sposobem uzyskania niemałych zysków, małym nakładem pracy. Wykorzystując przymusową sytuację dłużników i ich niedoświadczenie zaczęli parać się lichwą, czyli niczym innym jak udzielaniem kredytu obciążonego niewspółmiernymi i krzywdzącymi kwotami odsetek.

Proceder lichwiarski został jednoznacznie potępiony przez filozofów antycznej Grecji i Rzymu, święte księgi trzech wielkich religii: Chrześcijaństwa, Islamu i Judaizmu oraz nauczanie papieży czy ojców Kościoła. Władza świecka rzecz jasna również nie była głucha na rażącą niesprawiedliwość. Zakaz (i to zupełny) pobierania odsetek wprowadził już w VIII w. Karol Wielki.

W chwili obecnej w Polsce funkcjonuje cały sektor tzw. Szybkich pożyczek gotówkowych. Sytuacji takiej sprzyjał (i sprzyja nadal) niedorozwój systemu bankowego czy też ograniczony dostęp do usług kredytowych. Firmy reklamujące się hasłami łatwego i szybkiego dostępu do pożyczki przyciągają wielu klientów, których sytuacja finansowa zmusza do uzyskania kredytu w szybkim terminie a czasami długie i sformalizowane procedury bankowe uniemożliwiają im uzyskanie kredytu w bankach komercyjnych. Choć proceder ten pozostaje korzystny dla kredytodawców to dla kredytobiorcy konsekwencją tego rodzaju wyzysku jest często popadanie w spiralę zadłużenia, kiedy to dłużnik spłaca dług obciążony wysokimi odsetkami zaciągając kolejne zobowiązania, przynosząc jednocześnie zyski kolejnym lichwiarzom.

Czy można bronić się przed lichwiarzami?

Oczywiście, że TAK. Polskie prawodawstwo zawiera szereg przepisów mających chronić dłużników przed konsekwencjami lichwy.

Przykładem może być uchwalenie w roku 2006 tzw „Ustawy antylichwiarskiej” (Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw). Ustawa ta wprowadziła zmiany do czterech ustaw wcześniejszych: Usty z dnia 23 kwietnia 1964 roku kodeks cywilny, ustawy z dnia 2 czerwca 1995 roku o obligacjach, ustawy z dnia 20 lipca 2001 roku o kredycie konsumenckim, ustawy z dnia 28 października 2002 roku o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. Zmiana kodeksu cywilnego w tym zakresie polegała na dodaniu trzech paragrafów (§21 ,§ 22,§ 23)do art 359 rzeczonego kodeksu.

Pierwszy z nich wprowadził pojęcie odsetek maksymalnych, jako maksymalnej wysokości odsetek wynikających z czynności prawnej, która nie może przekraczać czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego (obecnie jest to 20%). Norma drugiego z nowo wprowadzonych przepisów stanowi, iż w sytuacji, gdy wysokość odsetek przekracza wysokość odsetek maksymalnych, należą się odsetki maksymalne. Lichwiarze obchodzą przepis ten ustalając wprawdzie wysokość odsetek na poziomie odsetek maksymalnych, dodając jednocześnie szereg kosztów pobocznych, np. dojazdu do klienta.

Realne koszty, jakie ponosimy biorąc tzw. szybką pożyczkę możemy obliczyć ustalając RRSO – realną roczną stopę oprocentowania, czyli stopę wyliczoną zgodnie z ustawą z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim, która pozwala klientowi na łatwiejsze porównanie ofert banków . Oprócz oprocentowania uwzględnia ona także pozostałe koszty kredytu. Po ustaleniu RRSO dla szybkiej pożyczki, może się okazać, ze realne koszty wynoszą ponad 100% (!).

Trzecia zmiana stanowi, że powyższe przepisy są normami, których nie można wyłączyć czy zmienić w drodze umowy. Strony nie mogą w drodze umowy postanowić o ustaleniu odsetek większych niż te określone w ustawie.

Prawo karne uznaje natomiast lichwę za formę wyzysku, czyli przestępstwa w rozumieniu art. 304. k.k. Przepis ten stanowi, że :„Kto, wyzyskując przymusowe położenie innej osoby fizycznej, prawnej albo jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej, zawiera z nią umowę, nakładając na nią obowiązek świadczenia niewspółmiernego ze świadczeniem wzajemnym, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.”

Przepis ten daje podstawę do wytoczenia powództwa na gruncie prawa karnego. Jeżeli sąd skaże stronę udzielającą pożyczek lichwiarskich, to wyrok ten na mocy (art. 11 k.p.c.) jest wiążący również dla sądu cywilnego.

Na gruncie prawa cywilnego również art. 388. § 1 k.c. daje możliwość ochrony przed lichwiarzami. Gdy jedna ze stron, wyzyskując przymusowe położenie, niedołęstwo lub niedoświadczenie drugiej strony, w zamian za swoje świadczenie przyjmuje albo zastrzega dla siebie lub dla osoby trzeciej świadczenie, którego wartość w chwili zawarcia umowy przewyższa w rażącym stopniu wartość jej własnego świadczenia, druga strona może żądać zmniejszenia swego świadczenia lub zwiększenia należnego jej świadczenia. Przepis ten daje również możliwość unieważnienia umowy w wypadku gdy jedno i drugie byłoby nadmiernie utrudnione.

W zależności od tego w jakich okolicznościach i w jakiej formie dochodzi do zawarcia umowy o pożyczkę, można skorzystać również z ochrony wynikającej z przepisów dotyczących wad oświadczenia woli. Działanie w sytuacji silnego stresu wywołanego tragiczną sytuacją finansową, błędne przeświadczenie o warunkach umowy czy zawarcie umowy pd wpływem podstępu ze strony kredytodawcy, mogą być okolicznościami prowadzącymi do unieważnienia umowy.

Z powodu ryzyka popadnięcia w tzw. spiralę kredytową, która może być dramatyczna w konsekwencjach dla dłużnika szczególnie mocno zaleca się konsultację prawną, dzięki której można uzyskać pomoc w wyrwaniu się ze stanu niewspółmiernego zadłużenia.

Artykuły tematyczne

Wynagrodzenie Adwokata i Radcy Prawnego

Wynagrodzenie kancelarii (a właściwie honorarium adwokackie) jest zawsze określane na podstawie umowy z klientem (wynika to wprost z art. 16 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze). Jak ustala się jego wysokość?

Czytaj dalej »

Tajemnica adwokacka

Specyfika zawodu, a także wzgląd na konieczność utrzymywania gwarancji pozwalających na pełne zaufanie Klienta do adwokata, wymagają zachowania tajemnicy adwokackiej. Jej źródła oraz zakres precyzują przepisy prawa.

Czytaj dalej »

ZamknijStrona używa cookies (ciasteczek). W przeglądarkach internetowych można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Zablokowanie możliwości zapisywania plików cookies może spowodować utrudnienia lub brak działania niektórych funkcji serwisu. Niedokonanie zmian ustawień przeglądarki internetowej na ustawienia blokujące zapisywanie plików cookies jest jednoznaczne z wyrażeniem zgody na ich zapisywanie.