Jeśli nie użyjesz geolokalizacji to biuro ustawione będzie na: Warszawa

  • Kancelaria Adwokacka ŻAKIEWICZ ADWOKACI

Świadek koronny

Kim jest świadek koronny?

Świadek koronny jest skruszonym sprawcą przestępstwa, który za gwarancję bezkarności w sprawach wskazanych w przepisach ustawy, zgadza się złożyć obciążające pozostałych sprawców zeznania. Instytucja świadka koronnego została wprowadzona do polskiego porządku prawnego ustawą z dnia 25 czerwca 1997 roku. Celem wprowadzenia tej instytucji była poprawa efektywności zwalczania przestępczości zorganizowanej, gangów, mafii. Trudność zwalczania przestępstw popełnianych w zorganizowanej grupie lub związku polega przede wszystkim na tym, iż trzeba rozbić solidarność przestępców grupy, której członkowie biorą aktywny udział w popełnianiu czynów zabronionych, a co za tym idzie nie chcą współpracować z organami ścigania, obawiając się z jednej strony zemsty ze strony pozostałych członków grupy, z drugiej natomiast konsekwencji prawnych jakie im grożą za popełnione czyny. Najczęstszymi przyczynami, które skłaniają jednak wieloletnich członków zorganizowanych grup przestępczych do współpracy z organami ścigania są konflikty jakie pojawiają się w ramach grupy przestępczej, chęć uniknięcia długoletniego więzienia czy też chęć powrotu do normalnego życia i rodziny.

Kto może ubiegać się o uzyskanie statusu świadka koronnego?

Świadkiem koronnym może zostać osoba, która jest podejrzana o popełnienie przestępstwa lub przestępstwa skarbowego w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa lub przestępstwa skarbowego. Ze statusu świadka koronnego może skorzystać zatem wyłącznie osoba, która już po wszczęciu przeciwko niej postępowania (po przedstawieniu jej zarzutów), w złożonych wyjaśnieniach przekazała organowi ścigania informacje mogące przyczynić się do ujawnienia okoliczności przestępstwa, wykrycia pozostałych współsprawców, ujawnienia dalszych przestępstw lub zapobieżenia im, przy czym chodzi tu o przestępstwa wskazane w art. 1 ustawy o świadku koronnym (dalej ŚwKor). Już w fazie postępowania przygotowawczego podejrzany, który chce uzyskać status świadka koronnego, musi złożyć wyjaśnienia obciążające innych domniemanych sprawców przestępstwa. Co więcej, osoba która chce skorzystać z dobrodziejstwa przedmiotowej instytucji, musi zobowiązać się, że złoży przed sądem wyczerpujące zeznania dotyczące okoliczności oraz osób uczestniczących w przestępstwie lub przestępstwie skarbowym. Ostatnim momentem, w którym podejrzany może się zdecydować na współpracę z organami ścigania w charakterze świadka koronnego, jest skierowanie przez prokuraturę aktu oskarżenia do sądu. Nie wszyscy podejrzani o udział w zorganizowanej grupie lub związku mającym na celu popełnienie przestępstwa, mogą skorzystać z dobrodziejstwa tej instytucji. Świadkiem koronnym nie może być osoba, która w związku z udziałem w przestępstwie lub przestępstwie skarbowym określonym w art. 1 ŚwKor:

1. usiłowała popełnić albo popełniła zbrodnię zabójstwa lub współdziałała w popełnieniu takiej zbrodni;
2. nakłaniała inną osobę do popełnienia czynu zabronionego, określonego w art. 1 ŚwKor, w celu skierowania przeciwko niej postępowania karnego;
3. kierowała zorganizowaną grupą albo związkiem mającymi na celu popełnienie przestępstwa lub przestępstwa skarbowego.

Status świadka koronnego nadaje Sąd Okręgowy właściwy dla miejsca prowadzenia postępowania przygotowawczego na wniosek prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze, złożony po uzyskaniu zgody Prokuratora Generalnego.

Jakie korzyści wiążą się z uzyskaniem statusu świadka koronnego?

Osoba, która złożyła zeznania w charakterze świadka koronnego, nie podlega karze za przestępstwa określone w art. 1 ŚwKor, w których uczestniczyła i które jako świadek koronny ujawniła. Niekaralność dotyczy jednak wyłącznie przestępstw wymienionych w art. 1 ŚwKor, a nie także innych przestępstw nie wymienionych w tym przepisie, za popełnienie których, w razie ich ewentualnego ujawnienia, świadek koronny ponosi odpowiedzialność karną na zasadach ogólnych. Osoba, która chce uzyskać status świadka koronnego musi ujawnić wyłącznie informację dotyczące przestępstw wskazanych w art. 1 ŚwKor, nie musi natomiast podawać informacji odnośnie innych przestępstw, nie objętych ustawą o świadku koronnym. Status świadka koronnego nie uchroni jej bowiem przed odpowiedzialnością za te inne przestępstwa, za które po ich ujawnieniu, będzie ponosiła pełną odpowiedzialność karną.
Osoba której przyznano status świadka koronnego (a także jej rodzina), będzie miała zapewnione przez państwo zarówno bezpieczeństwo fizyczne jak i podstawy materialne dalszego życia. Świadkowi koronnemu oraz jego rodzinie często wyrabiane są nowe dokumenty, zapewniane jest nowe mieszkanie czy też przyznawane są środki pieniężne konieczne do sfinansowania operacji plastycznych lub wybielania tatuaży.

Ocena zeznań świadka koronnego?

Jako, że instytucja świadka koronnego stanowi swoiste przełamanie zasady legalizmu (równości obywateli wobec prawa), należy do niej podchodzić ze szczególną ostrożnością. Wartość dowodowa zeznań świadka koronnego, jako iż jest on osobą żywo zainteresowaną pociągnięciem wskazanych przez siebie osób do odpowiedzialności karnej, powinna być oceniana ze szczególną rozwagą i nieufnością. Nie jest jednak wykluczona możliwość skazania członków grupy przestępczej wyłącznie na podstawie zeznań takiego świadka. Jego zeznania podlegają bowiem swobodnej ocenie przez Sąd i jako takie mogą zostać uznane za wystarczające do przypisania sprawcom odpowiedzialności za popełnione czyny zabronione.

Instytucja „świadka koronnego” a quasi list żelazny.

Instytucji świadka koronnego nie należy mylić z quasi listem żelaznym. Uzyskanie statusu osoby chronionej quasi- listem żelaznym wiąże się z przyznaniem swoistego immunitetu dla wezwanego z zagranicy świadka lub biegłego nie będącego obywatelem polskim, który stawi się dobrowolnie przed sądem. Osoby takie nie mogą być ani ścigane ani zatrzymane, ani też tymczasowo aresztowane z powodu przestępstwa będącego przedmiotem danego postępowania karnego i jakiegokolwiek innego przestępstwa popełnionego przed przekroczeniem polskiej granicy państwowej. W stosunku do takiej osoby nie może być także wykonana kara orzeczona za takie przestępstwo. Przede wszystkim zauważyć należy, iż quasi list żelazny nie ma zastosowania do przebywających za granicą obywateli polskich. Jego zastosowanie ogranicza się zatem wyłącznie do cudzoziemców. W przeciwieństwie do świadka koronnego ochrona wynikająca z quasi listu żelaznego nie jest związana z „jakością” złożonych przez takiego świadka zeznań. Celem quasi listu żelaznego jest skłonienie do dobrowolnego stawiennictwa przed sądem osób przebywających za granicą, które mogą mieć istotne informacje w danej sprawie. Jeżeli jednak okaże się, że świadek, który uzyskał status osoby chronionej quasi listem żelaznym, nie posiada ważnych informacji związanych z toczącym się postępowaniem karnym, to nie utraci on gwarancji, iż nie zostanie pociągnięty do odpowiedzialności karnej za przestępstwa popełnione przed przekroczeniem granicy polskiej. Ochrona związana z quasi listem żelaznym ustaje jeżeli świadek lub biegły nie opuści terytorium Polski w ciągu 7 dni od momentu, w którym Sąd oznajmi, iż jego obecność jest już zbędna. Wyjątkowo, jeżeli świadek nie ma możliwości opuszczenia kraju we wskazanym terminie, ochrona związana z quasi listem żelaznym, będzie przysługiwała mu do momentu ustania przeszkody uniemożliwiającej mu opuszczenie kraju.

„Świadek koronny” a „mały świadek koronny”.

W stosunku do sprawcy przestępstwa, który po popełnieniu czynu zabronionego wspólnie z innymi osobami (minimum dwiema) zdecyduje się ujawnić organom ścigania:
informacje dotyczące wszystkich osób uczestniczących w popełnieniu przestępstwa, oraz
istotne okoliczności popełnienia tego przestępstwa,

Sąd zobligowany jest zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a może nawet warunkowo zawiesić jej wykonanie. W przeciwieństwie do instytucji świadka koronnego, instytucja małego świadka koronnego nie jest już ograniczona wyłącznie do wskazanych przez ustawodawcę przestępstw. Poza zakresem zastosowania tej instytucji pozostali wyłącznie sprawcy działający pojedynczo, a także sprawcy, którzy popełnili przestępstwo w konfiguracji dwuosobowej. W wypadku przedmiotowej instytucji ustawodawca nie zdecydował się na jakiekolwiek dalsze ograniczenia w możliwości jej zastosowania. Brak ograniczeń w możliwości zastosowania omawianej instytucji wynika m.in. z faktu, że mały świadek koronny nie pozostaje w pełni bezkarny (jak ma to miejsce w przypadku dużego świadka koronnego), a jedynie kara, która będzie w stosunku do niego orzeczona, zostanie nadzwyczajnie złagodzona. Gwarancja nadzwyczajnego złagodzenia kary, w stosunku do małego świadka koronnego, nie jest w żadnym stopniu uzależniona od motywów jakimi kierował się sprawca rozpoczynając współpracę z organami ścigania.
Nadzwyczajne złagodzenie kary polega na wymierzeniu kary poniżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia albo kary łagodniejszego rodzaju według następujących zasad:

1) jeżeli czyn stanowi zbrodnię zagrożoną co najmniej karą 25 lat pozbawienia wolności, sąd wymierza karę pozbawienia wolności nie niższą od 8 lat,
2) jeżeli czyn stanowi inną zbrodnię, sąd wymierza karę pozbawienia wolności nie niższą od jednej trzeciej dolnej granicy ustawowego zagrożenia,
3) jeżeli czyn stanowi występek, przy czym dolną granicą ustawowego zagrożenia jest kara pozbawienia wolności nie niższa od roku, sąd wymierza grzywnę, karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności,
4) jeżeli czyn stanowi występek, przy czym dolną granicą ustawowego zagrożenia jest kara pozbawienia wolności niższa od roku, sąd wymierza grzywnę albo karę ograniczenia wolności.

W przypadku małego świadka koronnego Sąd może ponadto odstąpić od wymierzenia kary, zwłaszcza gdy jego rola w popełnieniu przestępstwa była podrzędna, a przekazane przez niego informację przyczyniły się do zapobieżenia popełnieniu innego przestępstwa.

ZamknijStrona używa cookies (ciasteczek). W przeglądarkach internetowych można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Zablokowanie możliwości zapisywania plików cookies może spowodować utrudnienia lub brak działania niektórych funkcji serwisu. Niedokonanie zmian ustawień przeglądarki internetowej na ustawienia blokujące zapisywanie plików cookies jest jednoznaczne z wyrażeniem zgody na ich zapisywanie.