Jeśli nie użyjesz geolokalizacji to biuro ustawione będzie na: Warszawa

  • Kancelaria Adwokacka ŻAKIEWICZ ADWOKACI

Kamerki w samochodach - porada prawna dla kierowców

Na przestrzeni ostatnich kilkunastu miesięcy w sieci pojawia się coraz więcej krótkich filmików ukazujących wypadki z udziałem uczestników ruchu drogowego, brawurową jazdę, czy szalone rajdy nietrzeźwych kierowców. Zjawisko to jest wynikiem coraz popularniejszych wśród polskich kierowców mikrokamer samochodowych. O ile jednak uwiecznione na materiałach video piractwo drogowe jest zachowaniem powszechnie uznanym za naganne i sankcjonowanym przez prawo, to sama kwestia jego rejestracji przez innych uczestników ruchu bywa dla kierowców problematyczna. Wielu z nich słusznie zadaje sobie bowiem pytanie o legalność owego działania. Pytania kierowane do adwokatów dotyczą nie tylko kwestii samej rejestracji materiału wideo, ale również jego wykorzystania w celach dowodowych lub np. rozrywkowych poprzez publikacji w sieci. 


Czy nagrywanie jest legalne i zgodne z prawem?

Udzielając odpowiedzi na tak postawione pytanie należy wskazać, że w Polsce nie istnieją żadne regulacje prawne zakazujące instalowania w pojazdach tego typu urządzeń i rejestracji za ich pomocą ruchu drogowego. Zgodnie zaś ze starą łacińską paremią – co nie jest zakazane, jest dozwolone.

TAK 

Nagrywanie ruchu drogowego za pomocą zainstalowanej w samochodzie kamery jest legalne i zgodne z polskim prawem.


Czy wykorzystanie nagrania jest legalne i zgodne z prawem?

Bardziej skomplikowana pozostaje natomiast kwestia wykorzystania zarejestrowanych za pomocą kamer samochodowych materiałów, a w szczególności ich rozpowszechniania. O ile bowiem rejestrowanie wszystkiego co dzieje się na drodze jest działaniem legalnym, to umieszczenie nagranego przez naszą kamerę filmu w Internecie, może nas narazić na odpowiedzialność prawną.

NIE ZAWSZE

Wykorzystanie nagrania z kamery internetowej może (ale nie musi) zostać uznane za naruszające prawo i może rodzić odpowiedzialność:

  1. cywilną - np. po publikacji w internecie, która naruszy czyjeś dobra osobiste
  2. administracyjną - w przypadku naruszenia przepisów ustawy o ochronie danych osobowych np. poprzez wykorzystanie nagrania w sądzie
  3. administracyjną - w razie ujawnienia numerów tablic rejestracyjnych

A. Odpowiedzialność cywilna - publikacja w internecie 

Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, rozpowszechnianie materiałów video (czym niewątpliwie jest umieszczanie ich w Internecie), bez zgody osoby nagrywanej, a więc każdego innego widocznego na filmie uczestnika ruchu, sprawia, iż może się ona domagać ochrony swoich dóbr osobistych, takich jak wizerunek czy cześć, na drodze sądowej.

Ochronę taką statuuje bowiem art. 24 § 1 kodeksu cywilnego.

Art. 24 § 1 kodeksu cywilnego

"Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny."

B. Odpowiedzialność z ustawy o ochronie danych osobowych

Z kolei wykorzystując nagranie z kamery samochodowej np. w sądzie, zdaniem Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych możemy doprowadzić także do naruszenia danych osobowych pozostałych uczestników ruchu drogowego. Zgodnie z jego stanowiskiem, wykorzystanie nagrań zarejestrowanych przez kamerę samochodową jako dowód w sądzie wykracza bowiem poza przetwarzanie danych osobowych w celach osobistych, a co za tym idzie podlega reżimowi ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych. Inspektor jednak podkeśla, że dysponując nagraniem ujawniającym wykroczenie lub wypadek drogowy mamy obowiązek przekazania takiego materiału policji i organom ścigania. Prawo nie udziela więc jednoznacznej odpowiedzi. 

Naszym zdaniem przekazanie organom ścigania nagrania z dowodem wykroczenia lub przestępstwa jest działaniem legalnym i zgodnym z prawem. 

C. Ujawnianie numerów tablic rejestracyjnych

Czy jednak widoczne na nagraniach tablice rejestracyjne uczestniczących w ruchu pojazdów należą do informacji pozwalających na zidentyfikowanie danej osoby określonych w ustawie o ochronie danych osobowych? Co do zasady nie. Ustalenie do kogo należy pojazd, dysponując jedynie numerem tablicy rejestracyjnej nie jest bowiem rzeczą prostą. Numery tablic rejestracyjnych nie spełniają więc wymogów przewidzianych przez ustawę dla zakwalifikowania określonych informacji jako danych osobowych. Z drugiej jednak strony wydaje się, że numer rejestracyjny pojazdu może pozwolić na zidentyfikowanie przynajmniej właściciela pojazdu przez określone grono osób, takich jak np., członkowie rodziny czy sąsiedzi. 

Wojewódzki Sąd Administracyjny w jednym z wyroków przyjął jednak, że tablice rejestracyjne mogą być uznane za dane objęte ochroną ustawy o ochronie danych osobowych. Sąd stwierdził, że:

"Nie można też przyjąć, że numer rejestracyjny pojazdu nie może prowadzić do identyfikacji osoby, a zatem, że nie stanowi on danych osobowych w rozumieniu cytowanego art. 6 ustawy o ochronie danych osobowych. Straż Miejska, na podstawie art. 80c ust 1 pkt 10a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity z 2005 r. Dz. U. nr 108, poz. 908 ze zm.), posiada bowiem prawo dostępu do danych, zawartych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, ma więc możliwość ustalenia tożsamości właściciela pojazdu, posiadając numer rejestracyjny pojazdu, bez nadzwyczajnego wysiłku i nakładów."


Podsumowanie - wnioski

Kwestia naruszenia danych osobowych przez rozpowszechnianie nagrań audiowizualnych z kamer samochodowych nie może więc zostać kategorycznie rozstrzygnięta do czasu objęcia przez ustawodawcę omawianej materii jednoznaczną regulacją prawną. Dopóki jednak takowa nie powstanie, kwestia ewentualnej odpowiedzialności prawnej autora filmu musi być indywidualnie rozpatrywana w każdej sprawie.

Co możemy więc zrobić z zarejestrowanymi filmami do tego czasu? Na pewno możemy:

  1. gromadzić je na własny użytek. Na odpowiedzialność prawną możemy się narazić bowiem dopiero rozpowszechniając nagrania np. w sieci. Należy tu wskazać, że samo zamazanie na filmie tablic rejestracyjnych pozostałych pojazdów nie oznacza, że nie zostaniemy pociągnięci do odpowiedzialności. Każdy pojazd może bowiem posiadać inne znaki szczególne pozwalające na identyfikację kierowcy, a co za tym idzie także naruszenie jego dóbr osobistych. Należy uważać też na wizerunki osób i firm ujawnione na nagraniach. Ocena każdego nagrania może obejmować również kontekst sytuacyjny, osadzenie w konkretnym miejscu np. parkingu firmowym, własności prywatnej.
  2. przekazać policji lub sądowi. W przypadku zarejestrowania przestępstwa możemy, działając na podstawie art. 304. § 1 kodeksu postępowania karnego przekazać nagranie i zawiadomić policję lub prokuratora. Przepis ten mówi, że "Każdy dowiedziawszy się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym prokuratora lub Policję." Sytuacja nie jest już taka jasna jeśli nagramy wyprzedzanie na trzeciego albo inne wykroczenie drogowe. 

Montując kamerę w naszym pojeździe musimy również pamiętać o tym, że nie wszędzie jest praktyka prawnie dozwolona. W Niemczech i Szwajcarii nagrywanie innych uczestników ruchu drogowego jest bowiem zabronione, w Austrii zaś wymaga specjalnego pozwolenia, a za naruszenie tamtejszych przepisów grożą kierowcom wysokie mandaty. 


Monitoring i kamery w taksówkach

Kwestia rejestrowania ruchu drogowego za pomocą kamerek samochodowych rodzi dodatkowe wątpliwości w przypadku szczególnej kategorii kierowców jakimi są taksówkarze. Należy bowiem pamiętać, że dostępne na rynku kamery samochodowe rejestrują nie tylko obraz, ale także i dźwięk. Uruchomiona w taksówce kamera video, oprócz zdarzeń na drodze rejestruje jednocześnie dźwięk w środku pojazdu, a więc między innymi głos pasażera, również należący do kategorii chronionych prawnie dóbr osobistych. To z kolei może naruszać prawo do prywatności osób korzystających z usług taksówkarzy.

Prawo do prywatności pasażera

Z punktu widzenia pasażerów, którzy podróżują taksówką z określonych przyczyn, a w trakcie przejazdu często prowadzą rozmowy między sobą bądź przez telefon, rejestrowanie wypowiadanych przez nich słów może stanowić naruszenie ich prawa do prywatności.

Czy jednak w takim miejscu jak taksówka pasażerowie mają w ogóle prawo do prywatności? A może taksówka jest publicznym środkiem transportu i jako taka może być monitorowana tak samo jak większość już obecnie pojazdów komunikacji miejskiej?

Odnosząc się do postawionych wyżej pytań należy wskazać, że prawo do prywatności nie tylko zaliczane jest do katalogu dóbr osobistych objętych ochroną art. 24 kc, ale stanowi także jedną z podstawowych gwarancji konstytucyjnych i jako takie, co do zasady, nie może być ograniczane. Przejawem prawa do prywatności jest zaś także prawo do komunikowania się, obejmujące między innymi tajemnicę rozmów telefonicznych. Oczywiście prowadząc taką rozmowę w taksówce godzimy się na to, że jej świadkiem będzie kierowca pojazdu. Nie znaczy to jednak, że zgadzamy się na rejestrację prowadzonej rozmowy za pomocą urządzenia technicznego.

Taksówka jako środek transportu publicznego

Powyższego nie zmienia również fakt, iż taksówka jako środek, choć nie zbiorowego, to publicznego transportu, może być monitorowana. Po pierwsze dlatego, że o monitoringu czy to w taksówce, czy w autobusie, pasażer zawsze musi zostać poinformowany, np. za pomocą odpowiedniego oznakowania pojazdu, po drugie zaś dlaeto, że wizerunek pasażera nie może być przez przewoźnika wykorzystywany i rozpowszechniany.

TAK - naszym zdaniem taksówkarze mogą montować kamery i rejestrować obraz oraz dźwięk w środku pojazdu. Należy jednak poinformować o tym pasażera. 

Zestawiając powyższe rozważania na temat prawa do prywatności z brakiem jakiegokolwiek zakazu instalowania w pojazdach mikrokamer służących do rejestrowania ruchu drogowego, należy stwierdzić, że nie ma przeszkód do zainstalowania takich urządzeń w taksówkach, z tym że pasażer powinien zostać poinformowany o fakcie znajdowania się w pojeździe takiego urządzenia i rejestrowania przez nie dźwięku. Należy jednak pamiętać, że rozpowszechnianie materiału wideo z zarejestrowanym głosem pasażera może narazić nas na odpowiedzialność z art. 24 kc.


W przypadku wątpliwości lub pytań związanych z tematem zapraszamy do kontaktu mailowego z naszą kancelarią w Warszawie na adres: kancelaria(@)zakiewicz-adwokaci.pl

Artykuły tematyczne

Prawo jazdy mimo 24 punktów karnych?

Dobre wieści pojawiają się w kolejnych orzeczeniach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach kierujących, którzy po zebraniu ponad 24 punktów karnych odbyli szkolenie zmniejszające tę ilość.

Czytaj dalej »

ZamknijStrona używa cookies (ciasteczek). W przeglądarkach internetowych można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Zablokowanie możliwości zapisywania plików cookies może spowodować utrudnienia lub brak działania niektórych funkcji serwisu. Niedokonanie zmian ustawień przeglądarki internetowej na ustawienia blokujące zapisywanie plików cookies jest jednoznaczne z wyrażeniem zgody na ich zapisywanie.