Jeśli nie użyjesz geolokalizacji to biuro ustawione będzie na: Warszawa

  • Prawo Karne Sprawy Karne

Obrona w Postępowaniu Wykonawczym

Wstęp

W momencie wydania prawomocnego wyroku skazującego na karę pozbawienia wolności postępowanie karne przechodzi z fazy rozpoznawczej do fazy wykonawczej. Postępowanie po uprawomocnieniu się wyroku nazywa się już postępowaniem karnym wykonawczym. Z momentem rozpoczęcia tej fazy postępowania okarżony staje się skazanym. Prawa i obowiązki skazanego uregulowane są w Kodeksie Karnym Wykonawczym oraz częściowo w Kodeksie Karnym, Kodeksie Postępowania Karnego i innych ustawach, np. ustawie o dozorze elektronicznym

Obowiązujący obecnie Kodeks Karny Wykonawczy - ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - (w dalszej części w skrócie - k.k.w.) daje skazanemu szereg możliwości, które umiejętnie wykorzystane mogą sprawić, że odbycie orzecznonej kary pozbawienia wolności będzie mniej dolegliwe.

W szczególności należy wskazać, że każdy skazany może i powinien korzystać z pomocy adwokata obrońcy - to uprawnienie wynika wprost z Art. 8 KKW.

Oprócz wniosków i skarg, które skazany może w każdym czasie składać w postępowaniu wykonawczym (Art. 6 KKWnależy zwrócić uwagę na następujące regulacje przewidziane w k.k.w., a mianowicie:

  1. odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności (Art. 150 KKW, Art. 151 KKW)
  2. przerwa w wykonaniu kary pozbawienia wolności (Art. 153 KKW),
  3. warunkowe zawieszenie wykonania kary (Art. 152 KKW),
  4. dozór elektroniczny (Art. 6 ustawy o dozorze elektronicznym),
  5. warunkowe przedterminowe zwolnienie (Art. 77 § 1 KKArt. 78 KKArt. 159-163 KKW),
  6. rozłożenie grzywny na raty Art. 49 KKW.

Pomoc adwokacka w postępowaniu wykonawczym

Nasza kancelaria oferuje skazanym i ich rodzinom pomoc na każdym etapie postępowania wykonawczego. Zapraszamy do kontaktu z nami. 


Uwagi ogólne

Na wstępie warto poruszyć kwestię diametralnej zmiany postrzegania samego procesu wykonywania kary jak i podejścia do osoby skazanego. Pod rządami wcześniejszego Kodeksu Karnego Wykonawczego z 1969 r. skazany był traktowany instrumentalnie. Nie był stroną postępowania, a co za tym idzie, był pozbawiony praw w postępowaniu karnym wykonawczym. Nie mógł składać wniosków o wszczynanie postępowań incydentalnych, zażaleń czy skarg, był pozbawiony prawa do obrony, nie mógł również brać udziału w posiedzeniach sądu. Jego rolę można by sprowadzić do użytego w ówczesnym kodeksie sformułowania - "użytkownik zakładu karnego".

Czasy się zmieniły, od 1 września 1998 r. obowiązuje nowy Kodeks Karny Wykonawczy. Jednak mentalność społeczeństwa i samych pracowników organów sprawiedliwości zmienia się w tej kwestii wolniej niż samo prawo. Wskazuje na to chociażby mała ilość publikacji nt. prawa skazanego do obrony w procesie wykonywania kary.

Istotą procesu wykonania kary jest umożliwienie skazanemu powrotu do społeczeństwa oraz prawidłowego w nim funkcjonowania, a zarazem przeciwdziałanie powrotowi do przestępstwa. Nie jest zatem celem tego postępowania, aby kara była dla skazanego jak najbardziej dokuczliwa.

Najważniejsze prawa dotyczące procesu wykonywania kary można ująć w czterech podstawowych kategoriach:

    • Prawo do obrony materialnej można określić jako całokształt uprawnień, które umożliwiają odpieranie zarzutów i przedstawianie własnych racji poprzez składanie wniosków, udziału w posiedzeniach oraz zaskarżania decyzji podejmowanych w postępowaniu wykonawczym (w formie zażaleń i skarg),
    • Prawo do obrony formalnej to prawo do korzystania z pomocy obrońcy. Jeżeli skazany miał obrońcę w poprzednich stadiach procesu, powinien ustanowić go na nowo, nawet jeżeli pełnomocnictwo nie zawierało żadnych ograniczeń,
  • zasada zachowania praw i wolności obywatelskich skazanego (Art. 4. § 2 KKW) - ograniczenie praw i wolności obywatelskich skazanego może wynikać jedynie z ustawy oraz wydanego na jej podstawie prawomocnego orzeczenia.

Odroczenie – obligatoryjne i fakultatywnie

O odroczeniu wykonania kary pozbawienia wolności sąd orzeka wtedy, kiedy skazany nie rozpoczął jeszcze odbywania kary, a więc przed jego przyjęciem do zakładu karnego. Po tym fakcie, w miejsce odroczenia, pojawia się instytucja przerwy w wykonaniu kary Art. 153 KKW.

W pewnych przypadkach sąd musi odroczyć karę, a w innych może to zrobić. W wypadku choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby uniemożliwiającej wykonywanie kary sąd obligatoryjnie odracza wykonanie kary do czasu ustania przeszkody. Za ciężką chorobę uznaje się taki stan skazanego, w którym umieszczenie go w zakładzie karnym może zagrażać jego życiu lub spowodować poważne niebezpieczeństwo dla zdrowia (Art. 150 KKW).

Fakultatywne odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności przewidziane jest w trzech przypadkach (Art. 151 KKW):

  1. jeżeli natychmiastowe wykonanie kary pociągnęłoby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki;
  2. gdy liczba osadzonych w zakładach karnych lub aresztach śledczych przekracza w skali kraju ogólną pojemność tych zakładów;
  3. w przypadku ciąży lub w okresie 3 lat po urodzeniu dziecka, jeżeli skazany samotnie sprawuje opiekę nad dzieckiem.

"Zbyt ciężkie skutki" jest to typowa klauzula generalna, pozostawiająca ocenę sytuacji danego skazanego w gestii sądu. W komentarzach doktryny do tego przepisu możemy spotkać się z przykładowym wymienieniem sytuacji, które mogą spełniać przesłanki zbyt ciężkich skutków:

  1. chorobę członka rodziny, wymagającą opieki, którą może zapewnić tylko skazany;
  2. konieczność wykonania pilnych prac polowych, ogrodniczych itp.;
  3. okresowe pozostawanie rodziny skazanego bez środków do życia;
  4. potrzebę uregulowania spraw zawodowych, majątkowych lub osobistych skazanego;
  5. wydarzenie losowe, wymagające pilnego podjęcia czynności eliminujących jego skutki;
  6. wiek lub kalectwo członków rodziny skazanego, z którymi wspólnie zamieszkuje lub którymi się opiekuje, a opieki tej nie mogą zapewnić inne osoby.

[K. Postulski, Komentarz do art. 151 k.k.w., WKP, 2012]

Należy jednak pamiętać, że osadzenie w celu odbycia orzeczonej kary pozbawienia wolności zawsze wywołuje pewne negatywne następstwa w życiu osobistym, zawodowym i rodzinnym skazanego. Sytuacja taka stanowi jednak naturalną konsekwencję izolacji więziennej. Ciężar gatunkowy ujemnych skutków osadzenia w zakładzie karnym musi więc być tego rodzaju, że w żaden inny sposób niż przez odroczenie wykonania kary nie można im zaradzić [postanowienie SA w Lublinie z dnia 23 września 2009 r., II AKzw 758/09].

Wniosek.


Przerwa w karze

Sąd na podstawie Art. 153 KKW udziela również przerwy w wykonaniu kary do czsu ustania przeszkody:

  • w wypadku choroby psychicznej lub
  • innej ciężkiej choroby.

Sąd może również udzielić przerwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności, jeżeli przemawiają za tym ważne względy rodzinne lub osobiste. Zawsze jednak pierwszeństwo będzie miało zastosowanie innych form zezwolenia skazanemu na krótkotrwały pobyt na wolności, takich jak: przepustka, nagroda lub zezwolenie.

Wniosek.


Warunkowe zawieszenie wykonania kary

Na podstawie Art. 152 KKW istnieje również możliwość warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, jeżeli nie przekracza ona 2 lat, a okres odroczenia wynosił co najmniej rok.

Przesłanki:

  • kara nie przekracza 2 lat pozbawienia wolności
  • okres odroczenia trwał co najmniej rok

Odroczenia wykonania kary mogło być orzeczone zarówno na podstawie Art. 150 KKW (odroczenie obligatoryjne) i Art. 151 KKW(odroczenie fakultatywne), jak też na podstawie Art. 336 KK.

Wniosek o odroczenie wykonania kary powinien być uzasadniony. 


Dozór elektroniczny

Dozór elektroniczny został wprowadzony do polskiego prawa ustawą z dnia 7 września 2007 r. o wykonywaniu kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego.

Dozór elektroniczny to nowoczesny nieizolacyjny system odbywania kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym. Do kontroli wykonania tej kary i rejestracji całego przebiegu jej odbywania służy nadajnik zainstalowany na nodze lub przegubie dłoni oraz urządzenie monitorujące zamontowane w miejscu zamieszkania skazanego. Urządzenie to kontroluje w szczególności czy skazany przebywa w miejscu odbywania kary w godzinach wyznaczonych przez sąd.

Przesłanki zostały określone w Art. 6 ustawy o dozorze elektronicznym:

  1. wobec skazanego orzeczono karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą jednego roku, a nie zachodzą warunki przewidziane w Art. 64 § 2 KK (multirecydywa);
  2. jest to wystarczające dla osiągnięcia celów kary;
  3. skazany posiada określone miejsce stałego pobytu;
  4. osoby pełnoletnie zamieszkujące wspólnie ze skazanym wyraziły zgodę;
  5. odbywaniu kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego nie stoją na przeszkodzie możliwości techniczno-organizacyjne związane z wykonywaniem dozoru przez podmiot prowadzący centralę monitorowania i upoważniony podmiot dozorujący oraz warunki mieszkaniowe skazanego, zwane dalej "warunkami technicznymi". Stosowanie dozoru elektronicznego będzie wykluczone w przypadku skazanych, którzy wymagają izolacji. Zezwolenia na wykonywanie kary w systemie dozoru elektronicznego udziela sąd penitencjarny.

Wyjaśnienie co to jest System Dozoru Elektronicznego oraz na jakich zasadach (od strony technicznej) działa znajduje się na stronie www.dozorelektroniczny.gov.pl

Wniosek. 


Warunkowe przedterminowe zwolnienie

O warunkowym zwolnieniu orzeka sąd penitencjarny na podstawie prognozy społeczno-kryminologicznej dotyczącej zachowania osoby na wolności. Przesłanki do warunkowego zwolnienia zostały określone w Art. 77 § 1 KK i Art. 78 KK. Procedura udzielania warunkowego przedterminowego zwolnienia została uregulowana w Art. 159-163 KKW.

Przy warunkowym przedterminowym zwolnieniu kara zostaje uznana za odbytą z chwilą upłynięcia okresu próby, który wynosi tyle, ile czasu pozostało do końca odbycia kary (który nie może być krótszy niż 2 lata ani dłuższy niż 5 lat), plus dodatkowe 6 miesięcy.

Wniosek. 


Rozłożenie grzywny na raty / Umorzenie grzywny

Wzór wniosku do pobrania

Podstawą rozłożenia grzywny na raty na okres:

  • do 1 roku jest taki stan, w którym natychmiastowe jej wykonanie "pociągałoby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki", natomiast w wypadku rozłożenia grzywny na okres
  • do 3 lat wymagane jest ponadto, aby były to "dodatkowo wypadki zasługujące na szczególne uwzględnienie", a zwłaszcza wówczas, gdy "wysokość grzywny jest znaczna".

Rozstrzygnięcie powyższej kwestii, zależne jest wyłącznie od uznania Sądu. Rozłożenie grzywny na raty jest fakultatywne, zatem wszystko zależy od odpowiedniego sformułowania i uzasadnienia wniosku. Samo złożenie wniosku o rozłożenie grzywny na raty, połączone z wdrożeniem procedury w tym zakresie, spowoduje faktyczne odroczenie wykonania orzeczonej kary pieniężnej, do czasu rozstrzygnięcia tego wniosku. Rozpatrując kwestię zasadności rozłożenia grzywny na raty, Sąd przede wszystkim ustala sytuację majątkową skazanego, dane dotyczące faktycznych jego zarobków, sytuację rodzinną oraz stan zdrowia skazanego, wykształcenie i zawód w powiązaniu z jego możliwościami zarobkowymi.

Wydanie postanowienia o rozłożeniu grzywny na raty, może nastąpić w każdym czasie, nawet już po skierowaniu sprawy do egzekucji (sąd poinformuje o tym fakcie komornika, który będzie zobowiązany zawiesić postępowanie egzekucyjne), czy też po rozpoczęciu wykonywania zastępczej kary pozbawienia wolności.

Pierwszy wniosek skazanego lub jego obrońcy o rozłożenie grzywny na raty nie podlega opłacie, jednakże od ponownego wniosku opłata wynosi już 2% od kwoty grzywny objętej wnioskiem, nie mniej jednak niż 25 zł.

Przepis Art. 49 KKW nie ma zastosowania do zastępczej kary grzywny, orzeczonej na skutek uchylenia się skazanego od odbywania kary ograniczenia wolności.

Wzór wniosku do pobrania

Umorzenie grzywny na podstawie przepisów Kodeksu Karnego Wykonawczego, może nastąpić w szczególnie uzasadnionych wypadkach, przy łącznym wystąpieniu trzech przesłanek, a mianowicie:

  1. skazany nie uiścił grzywny,
  2. przyczyny niemożności uiszczenia grzywny są niezależne od skazanego,
  3. niemożliwe lub niecelowe okazało się wykonanie kary grzywny w innej formie.

Składający wniosek o umorzenie grzywny ma obowiązek uzasadnić swoje żądanie, wykazując, iż w jego sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające umorzenie kary. Skazany powinien w szczególności dołączyć odpowiednie dokumenty potwierdzające niemożność uiszczenia grzywny. Co do zasady, sąd w tego rodzajach sprawach nie działa z urzędu, zatem sformułowanie wniosku i załączenie do niego odpowiednich dowodów, ma ogromnie duże znaczenie dla uzyskania korzystnego dla skazanego rozstrzygnięcia.

Niemożność uiszczenia grzywny należy rozumieć jako fakt obiektywny, niezależny od woli skazanego. Chodzi zatem o takie sytuacje, w których niemożność wykonania orzeczonej kary, nie została spowodowana jakimkolwiek zamierzonym działaniem skazanego, np. sąd weźmie pod uwagę sytuację, w których skazanego i jego rodzinę dotknęło zdarzenie nagłe, pożar, powódź, lub ciężka choroba, ciężkie kalectwo. Przyczyną niezależną od skazanego, nie jest natomiast odejście z pracy, dokonanie darowizny, czy też utrata majątku spowodowana udziałem w grach hazardowych.
Niemożność uiszczenia grzywny musi mieć charakter trwały, a nie przemijający, spowodowany np. chwilową utratą pracy. Kolejną przesłanką umorzenia orzeczonej wobec skazanego kary grzywny, jest niemożność lub niecelowość jej wykonania w innej formie. Niemożność uiszczenia grzywny dotycz wszystkich możliwych form jej wykonania, a więc: ściągnięcia w drodze egzekucji, rozłożenia na raty, pracy społecznie użytecznej czy też zastępczej kary pozbawienia wolności. Przyczynami, które mogą wskazywać na niemożność uiszczenia kary grzywny, mogą być takie okoliczności jak: zły stan zdrowia skazanego, jego podeszły wiek czy też trudna sytuacja rodzinna. Do Sądu należy natomiast ocena czy okoliczności te mogą być traktowane jako „szczególnie uzasadniony wypadek” i czy stanowią one trwałą przeszkodę uniemożliwiającą wykonanie kary. Nie stanowi natomiast warunku koniecznego umorzenia kary grzywny, wszczęcie egzekucji komorniczej. Sąd może bowiem samodzielnie ocenić, czy z okoliczności przedmiotowej sprawy wynika, że egzekucja byłaby bezskuteczna.

Artykuły tematyczne

Wynagrodzenie Adwokata i Radcy Prawnego

Wynagrodzenie kancelarii (a właściwie honorarium adwokackie) jest zawsze określane na podstawie umowy z klientem (wynika to wprost z art. 16 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze). Jak ustala się jego wysokość?

Czytaj dalej »

Tajemnica adwokacka

Specyfika zawodu, a także wzgląd na konieczność utrzymywania gwarancji pozwalających na pełne zaufanie Klienta do adwokata, wymagają zachowania tajemnicy adwokackiej. Jej źródła oraz zakres precyzują przepisy prawa.

Czytaj dalej »

Sądowy savoir-vivre

11 zasad sądowej etykiety, które pozwolą Państwu zaprezentować się w przed sądem w jak najlepszym świetle, a także wybrnąć z klasą z ewentualnego „faux pas”.

Czytaj dalej »

ZamknijStrona używa cookies (ciasteczek). W przeglądarkach internetowych można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Zablokowanie możliwości zapisywania plików cookies może spowodować utrudnienia lub brak działania niektórych funkcji serwisu. Niedokonanie zmian ustawień przeglądarki internetowej na ustawienia blokujące zapisywanie plików cookies jest jednoznaczne z wyrażeniem zgody na ich zapisywanie.